Het is weer zover. De Nederlandse filmindustrie heeft een volgende Tweede Wereldoorlog-film voortgebracht. Opdat we nooit zullen vergeten, laten we maar zeggen. Het bombardement gaat, zoals de titel al een beetje verklapt, over het bombardement op Rotterdam in mei 1940. De film, onder leiding van regisseur Ate de Jong, die vooral in de jaren tachtig en negentig bekendheid vergaarde met onder meer de verfilming van Een vlucht regenwulpen, gaat in de week voor Kerst in première en betekent het acteerdebuut voor zanger Jan Smit. Nu kan ik Smits verschijning eigenlijk al niet meer uitstaan sinds hij een maand of twee onafgebroken in zijn onderbroek in ieder bushokje was te zien, maar nu hij ook nog de hoofdrol speelt in alweer een nieuwe Nederlandse film over ‘de oorlog’ – want laten we even heel eerlijk zijn: na Zwartboek hoopten we daar collectief toch tot minstens 2043 van verlost te zijn – begint de emmer wel langzaam over te lopen. Houdt het dan nooit op?

Auteur: Sevic

Ik volg de productie van Het bombardement nu al een aantal maanden en er moet me zo allengs het één en ander van het hart. Er schieten me verschillende pleidooien door het hoofd die ik, als het even kan, liever niet met elkaar zou willen verwarren. Laten we beginnen met de keuze voor één van de hoofdrolspelers: Jan Smit.

Je zal zes jaar kleinkunstacademie achter de rug hebben, auditie doen voor een rol in een Nederlandse film en die rol aan je neus voorbij zien gaan omdat één of andere Volendammer die toevallig heel leuk over z’n grootmoeder kan zingen zo nodig een acteercarrière moet hebben. Ik neem het Smit niet eens zozeer kwalijk – als ze mij morgen zouden vragen voor een duurbetaalde rol in welke film dan ook zou ik ook direct ja zeggen – maar het idee dat voltallige productieteams, volwassen regisseurs en casting directors incluis, vergaderen en overeenstemming bereiken over het contracteren van ene Jan Smit is te triest voor woorden. Dit alles nog even los van de vraag of Smit daadwerkelijk kan acteren.

Een maand of vier geleden verklaarde Smit namelijk op de vroege zondagochtend op de bank bij Eva Jinek dat hij geen acteerlessen zou nemen in voorbereiding op zijn eerste baan als acteur. Hij vond dat niet zo nodig. Hij was gewend voor een publiek op een podium te staan en dit zou wel niet zoveel verschillen van die ervaring.

Je zal zes jaar kleinkunstacademie achter de rug hebben, auditie doen voor een rol in een Nederlandse film en die rol aan je neus voorbij zien gaan aan één of andere Volendammer die terloops nog even je gehele opleiding bagatelliseert.

In juni van dit jaar verscheen er in de Amerikaanse talkshow van Jimmy Kimmel een vrij hilarische sketch met acteur Gary Oldman. Oldman betreedt met een basketbal in zijn handen een sportzaal en gaat vervolgens voor het oog van de aanwezige camera anderhalve minuut tekeer over sporters die ineens denken te moeten acteren maar er welbeschouwd helemaal niets van bakken. Hij sluit af door de basketbal richting de ring te werpen, maar faalt desastreus. Hoe zou dat nou komen?

Gary Oldman is een zeer goede acteur, maar geen sporter. Jan Smit zal in zijn genre ongetwijfeld een goede zanger zijn, maar is geen acteur. Nu gun ik iedereen een gewenste carrièreswitch, maar heb minstens het fatsoen je even kort te laten scholen in die nieuwe tak van sport voordat je doet alsof je Onze Lieve Heer bent die alle vaardigheden allang bezit. Ik hoop stiekem dat Smit genadeloos op zijn bek gaat en dat de film volkomen flopt.

Die kans lijkt overigens redelijk groot. De vorige keer dat men in Nederland een grap als deze flikte – en dan komen we op het tweede deel van mijn pleidooi – was Doutzen Kroes de gebeten hond in Nova Zembla. Die film kostte zeven miljoen euro, wat voor Nederlandse begrippen werkelijk een vermogen is. Regisseur Reinout Oerlemans spendeerde een aanzienlijk deel van dat budget aan het filmen in 3D – bij een film die op de Noordpool speelt, lijkt dat tamelijk overbodig – en besteedde de rest aan het inhuren van Kroes. Iedere doofstomme eskimo had van tevoren kunnen voorspellen dat de film een fiasco zou worden, maar Oerlemans kreeg groen licht om zijn project door te zetten.

Nova Zembla werd door de internationale pers met de grond gelijk gemaakt en heeft nooit een winst weten te boeken. Dat is volledig de schuld van Reinout Oerlemans, maar niemand heeft hem er voor zover bekend ooit op aangesproken. In iedere branch zouden zijn capriolen een goede aanleiding voor ontslag op staande voet zijn: je kunt simpelweg geen budget van zeven miljoen euro laten afhangen van de nukken van een fotomodel zonder acteerervaring en zonder enig aantoonbaar acteertalent. Oerlemans zou strikt genomen ontslagen moeten worden en met pek en veren weggejaagd moeten worden uit de filmindustrie.

Regisseur Ate de Jong maakt nu echter opnieuw de fout die Oerlemans nog maar kort geleden maakte. Jan Smit moet de hoofdrol spelen in een film over een onderwerp dat we, en het spijt me oprecht dat ik het moet zeggen, nu echt wel een keer gehad hebben. Er zijn andere, recentere, thema’s in Nederland die om aandacht in de film sméken. De Bijlmerramp, de zaak rond Robert M., de moorden op Fortuyn en Van Gogh: de wereld heeft sinds 1945 niet stilgestaan. Het wil echter maar niet doordringen. De Jong maakt een film over Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog. Hartstikke leuk.

De Nederlandse filmindustrie stapelt fout op fout. Zolang men denkt oubollige, achterhaalde thema’s te kunnen aanboren en goedkoop te kunnen scoren door populaire modellen en zangers prominente rollen te bieden, is de weg inderdaad lang en onbegaanbaar. De Nederlandse film is nooit toonaangevend geweest, maar gaat dat op deze manier ook niet worden. Er zal een geheel nieuwe weg ingeslagen moeten worden als men ooit, in internationaal opzicht, ook maar iets wil voorstellen.

Externe link(s)

Bekijk hier de sketch met Gary Oldman