Om met de verschrikkelijke sequels van The Matrix te spreken: everything that has a beginning has an end. In de reeks “The End” bespreek ik spraakmakende eindes van series. Wat gebeurde er? Hoe waren de reacties? Wát gebeurde er? Het spreekt vanzelf dat artikelen uit deze reeks boordevol spoilers zitten, dus de spoilergevoelige lezer wende zich snel af. In dit tweede deel van “The End”: de slotaflevering van de comedyklassieker Seinfeld. Hoe een ‘show about nothing’ ineens ergens over ging.

Auteur: Bob Sacamano

Het tweede knoopje van een overhemd kan een overhemd maken of breken. Een knoopje dat te hoog zit, ligt in een niemandsland. Draag zo’n overhemd en je ziet eruit alsof je nog bij je moeder woont.

Dit zijn, enigszins geparafraseerd, de eerste zinnen die Jerry Seinfeld uitspreekt in de eerste aflevering van The Seinfeld Chronicles, zoals Seinfeld alleen in de pilot nog heette. Drie zinnen die nergens over gaan, uitgesproken in een comedyklassieker waarin eigenlijk niet heel veel gebeurt.

[youtube=http://youtu.be/WQiNw9DSwKY?t=4s]

In de eerste seizoenen werd Seinfeld smalend  ‘a show about nothing’ genoemd. Niet alleen de verhaallijnen en dialogen sloegen nergens op, veel belangrijker: de personages wilden niets. Ze streefden niets na, ze hadden geen manieren, ze geloofden nergens in.  In feite was Seinfeld negen jaar lang een comedy rondom vier totaal onuitstaanbare mensen, die op de een of andere manier een band met elkaar hadden die gebaseerd was op jaloezie, misbaar, onzekerheid. Er zijn momenten in de serie waarin de personages zelfs een hekel aan elkaar hebben, maar die aversie verbleekt bij de afkeer die ze van andere mensen hebben.

In het verlengde hiervan ligt de complete onwil van de schrijvers van Seinfeld om hun personages ook maar enige ontwikkeling door te laten maken. Waar Frasier al na een aflevering of vier samen leert wonen met zijn vader, blijven George, Jerry, Elaine en Kramer negen seizoenen lang dezelfde onaangepaste lieden als in de pilot. De vier weigeren te leren van hun fouten. Op de schrijversburelen van Seinfeld ging zelfs het mantra No hugging, no learning rond.

Nu is het niet zo dat het grote publiek doorhad dat het negen jaar lang naar een stel afzichtelijke sujetten heeft zitten kijken. Het – vooral voor een jaren ’90-comedy – moordende verhaaltempo, de compleet absurde situaties waarin de schrijvers de personages wisten te plaatsen en de scherpe dialogen vol citeerbare zinsneden bleven vooral bij de kijker hangen. Op de een of andere manier nam het publiek die vier onuitstaanbare mensen voor lief. Ook in de laatste seizoenen, toen Jerry Seinfelds schrijfpartner Larry David vertrok en Seinfeld zijn comedy nóg absurder en de personages nog onaangenamer maakte.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=M4DuMqfcHsc]

Na acht triomfantelijke seizoenen vond Jerry Seinfeld het mooi geweest. Seizoen negen zou het laatste worden; een gage van vijf miljoen dollar per aflevering kon hem zelfs niet overtuigen om na het negende seizoen door te gaan. Er moest dus een einde geschreven worden, maar hoe? Een eind goed, al goed? Alles komt goed voor George Costanza, die bij een sollicitatiegesprek doet alsof hij een handicap heeft om een extra ruim privétoilet te krijgen? Hoe schrijf je een bevredigend einde voor personages die eigenlijk geen goed einde verdienen?

Dit kreeg het publiek te zien: na een ternauwernood afgewend vliegtuigongeluk komen Jerry, George, Kramer en Elaine in een klein gehucht terecht. Terwijl het vliegtuig weer vliegklaar gemaakt wordt, zien ze een dikke man die – onder schot gehouden – van zijn auto beroofd wordt. Kramer filmt het tafereel en geheel in stijl met hun karakter maken de vier grappen over het gewicht van het slachtoffer. Het slachtoffer spreekt een passerende politieagent aan, en de vier vrienden worden gearresteerd omdat ze de ‘Good Samaritan Law’ overtreden: in dit dorp is het verplicht om medemensen in nood te helpen. De personages van de ‘show about nothing’ worden gearresteerd omdat ze niets deden.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=zPnK0NCn_MQ]

In het tweede gedeelte van de finale krijgt de Seinfeldfan van Larry David – die na twee jaar terugkeerde voor de finale – een half uur lang de vinger op de zere plek. De vier moeten voor een rechter verschijnen en worden ter verantwoording geroepen voor iedere laffe daad die ze in de loop van de serie zonder enige schroom of spijt achteraf gepleegd hebben. Iedere benadeelde komt langs: de Pakistaanse restaurateur die het land uit gezet werd omdat Elaine te lui was om zijn post bij te houden. De jongen in een bubbelpak dat door George in een vlaag van opvliegendheid doormidden geprikt werd. Het oude vrouwtje van wie Jerry een stuk brood steelde. ‘Deze mensen hebben jullie toegejuicht’, wilde Larry David daarmee zeggen.

De Seinfeld-finale was een mega-event: tientallen miljoenen kijkers stemden af op NBC. Voor een reclamespotje van een halve minuut moest een adverteerder 1,7 miljoen dollar neertellen. Een enkele zender nam niet eens de moeite om tegenover de allerlaatste Seinfeld-aflevering iets uit te zenden. Alles en iedereen keek op 14 mei 1998 naar Seinfeld en alles en iedereen kreeg van Larry David een pijnlijke spiegel voorgeschoteld. Jullie hebben negen jaar lang naar niets zitten kijken.

Uiteindelijk worden de vier hoofdpersonages van Seinfeld veroordeeld tot een gevangenisstraf vanwege het overtreden van de ‘Good Samaritan Law’.  In de allerlaatste scène van de serie zitten ze in een gevangeniscel. Genoeg tijd om zich te bezinnen op hun gedrag. Genoeg tijd om eens het gesprek aan te gaan en te leren van hun fouten. En dan begint Jerry te praten.  De woorden klinken bekend in de oren.

“See, now, to me, that button is in the worst possible spot. Oh, yeah. The second button is the key button. It literally makes or breaks the shirt. Look at it, it’s too high! It’s in no man’s land…”

Voorgaande delen uit de reeks ‘The End:’

Deel 1: The Sopranos