LogoOver een paar dagen is het zover: dan begint seizoen drie van Game of Thrones! De geschiedenis- en/of fantasyliefhebber kan wekelijks likkebaardend achter zijn laptop of televisie kruipen om vijftig minuten Game of Thrones-genot te ervaren. Zeven koninkrijken die met elkaar in oorlog zijn. Zeven koninkrijken houdt in dat er ook  – minimaal – zeven heersers zijn die naar de absolute IJzeren Troon van Westeros dingen; een geopolitieke situatie die uiterst complex en continu in beweging is. Gastschrijver en historicus Paul Backus probeert orde in de fantasychaos te brengen door een aantal kanshebbers voor de IJzeren Troon langs de meetlat van politiek filosoof Niccolò Machiavelli te leggen.  [Spoilers voor seizoen één en twee]

Auteur: Paul Backus

In 1532 beschreef Machiavelli in zijn Il Principe (‘De heerser’)  hoe verschillende typen machthebbers uiteenlopende typen machtsposities kunnen veroveren én vasthouden. Dit alles had hij net zo goed kunnen schrijven aan de hand van de eerste twee seizoenen van Game of Thrones, want politiek gekonkel is waar het in de HBO-serie om draait. Wellicht dat we aan de hand van seizoen één en twee, met het gedachtegoed van de Florentijn in het achterhoofd, zelfs enige voorspellingen kunnen doen over het verloop van seizoen drie en verder. Wie wint de Game of Thrones? De fervente lezers van George R.R. Martins A Song of Ice and Fire, waarop de serie gebaseerd is, zullen zich ongetwijfeld een aantal keer op de dijen kletsen van de gemiste onverwachte wendingen, waarin een dergelijke voorspelling niet kan voorzien. Het maakt de voorpret op seizoen drie van Game of Thrones er niet minder om.  

Robb Stark (Richard Madden).
Robb Stark (Richard Madden).

Ned en Robb Stark

Als mainstream Game of Thrones-volger dien ik natuurlijk te beginnen met Ned Stark, de vriendelijke heerser van Het Noorden. Machiavelli moet al na aflevering één geweten hebben dat het slecht met hem zou aflopen. De eerste alinea van hoofdstuk XVIII van Il Principe beschrijft het probleem van Stark:

Hoe prijzenswaardig het is als een machtig man zijn woord houdt, begrijpt iedereen. Toch leert de ervaring dat juist die machthebbers die zich aan hun woord weinig gelegen lieten liggen, grote dingen tot stand hebben gebracht… En ten slotte zijn ze zelfs hen die zich op eerlijkheid baseerden, de baas geworden.”

In het begin van de serie leren we Ned kennen als de rechtlijnige heerser over zijn eigen grondgebied, die zeer geliefd is bij zijn eigen onderdanen. Zijn drang naar de waarheid, zijn eerlijkheid en zijn ongebreidelde principes waar hij nimmer van af wil wijken kostten hem uiteindelijk (letterlijk) de kop. Helaas voor hem vertoont zoon Robb Stark veel van dezelfde karaktertrekken…

Tyrion Lannister (Peter Dinklage).
Tyrion Lannister (Peter Dinklage).

Tyrion Lannister

Bovenstaande passage uit Il Principe brengt mij op een volgende hoofdpersoon, Tyrion Lannister. De dwerg Tyrion is een telg van de machtige, rijke familie Lannister. Machiavelli zal met genoegen gadegeslagen hebben hoe Tyrion zich gedurende de eerste twee seizoenen profileerde. De fanatieke boekenwurm Tyrion volgt Machiavelli’s voorbeeld:

”De heerser moet zich verdiepen in de verhalen van de geschiedenis en daden bestuderen van hen die hebben uitgeblonken.”

Tyrion is een ontwikkelde, belezen en sluwe intellectueel. De achilleshiel van Tyrion Lannister is zijn lengte: als dwerg is hij afhankelijk van externen – huurlingen – die hem beschermen. Over deze afhankelijkheid van huurlingen schrijft Machiavelli:

Als iemand zijn macht op huurtroepen baseert, zal hij nooit zich nooit sterk en veilig voelen.”

Vandaar ook mijn voorspelling dat ook Tyrion Lannister niet de winnaar zal worden van de strijd der tronen.

Joffrey Baratheon (Jack Gleeson).
Joffrey Baratheon (Jack Gleeson).

Vleiers, paleisvogels en legerleiders

Hoofdstuk XXIII van Il Principe, getiteld Hoe men vleiers uit de weg moet gaan, lijkt welhaast geschreven om rekening te houden met leugenachtige types als Lord Varys en Lord Petyr Baelish.  Varys toont zich in de serie uiterst leugenachtig, hij heeft overal spionnen en verandert sneller van bondgenoten dan de Eurozone van probleemlanden. Hetzelfde geldt voor zijn equivalent Lord Baelish, eveneens een twijfelachtig personage. Een grote kanshebber voor de eindoverwinning zijn beide heren dus niet. Eenzelfde lot lijkt de andere paleisvogels, huidige koning Joffrey Baratheon en zijn moeder Cersei Lannister, beschoren: zij beschikken namelijk niet over een legermacht. Deze macht is in handen van respectievelijk hun grootvader en vader, de gevreesde Tywin Lannister. Vanwege deze reden dient men met de oude Lannister ernstig rekening te houden in seizoen drie. Machiavelli concludeerde immers dat het beter is om gevreesd te worden dan geliefd te worden, en dat lijkt in het geval van Tywin Lannister zeker het geval.

Oprukkende zombiekudde

Machiavelli zegt niks over White Walkers, dus het wordt nog even afwachten hoe die kudde oprukkende zombies zich in dit seizoen gaat manifesteren. Wat Machiavelli daarentegen wel bespreekt, is het nut van vestingwerken; daaruit kunnen we in ieder geval opmaken dat de zombiekudde voor problemen gaat zorgen. In hoofdstuk XX concludeert Machiavelli namelijk dat hoe machtig de vestingwerken ook zijn, een vijand ze altijd zal kunnen slechten als hij daartoe bereid is. Het enige duurzame verdedigingsmiddel is de haat van de vijand zien te ontlopen. Aangezien het einde van seizoen twee doet vermoeden dat dat bij de White Walkers niet meer mogelijk is, vrees ik het ergste voor The Wall, die de inwoners van Westeros gescheiden houdt van de mythische wezens in het noorden.

Daenerys Targaryen (Emilia Clarke).
Daenerys Targaryen (Emilia Clarke).

Daenerys Targaryen

Tot slot, save the best for last: Daenerys Targaryen, het drakenmeisje dat de laatste levende erfgename is van de verstoten koning Aerys II. De beeldschone Daenerys heeft eigenlijk veel minpunten als we Machiavelli’s leer volgen. Ze heeft geen leger, ze heeft geen grondgebied en ze heeft ook niet echt een volk meer na het overlijden van haar eega Khal Drogo. Het lijkt er in eerste instantie dan ook op dat haar kansen op de IJzeren Troon miniem zijn.

Wie wint het spel der tronen?

Cesare Borgia, de zoon van paus Alexander VI, was de man die het dichtst bij een ideale heerser kwam. Wanneer we hem als blauwdruk nemen, mogen we concluderen dat de Starks, de goede mensen van het noorden, het niet gaan redden. Hun oneindige drang naar eerlijkheid zal naast vader Ned ook zoon Robb de kop gaan kosten, vermoed ik. De dwerg Tyrion Lannister heeft zeer zeker de sluwheid die Machiavelli ook aan Cesare Borgia toeschreef. Ook kent hij zijn opponenten als geen ander. Tyion mist echter de levenskracht en fysieke macht die Cesare wel bezat. Zijn vader Tywin is wat dat betreft misschien nog wel de grote favoriet voor de Troon.

Leugenachtige figuren als Joffrey, Varys, Baelish en Cersei zullen aan het kortste eind trekken wanneer we Machiavelli’s leer volgen. Te weinig macht (lees: soldaten), te weinig bondgenoten, te veel vijanden. Datzelfde geldt eigenlijk ook voor Daenerys Targaryen. En mocht het dan ooit zover komen dat Daenerys de Narrow Sea oversteekt met haar draken, dan zou ze er goed aan doen hoofdstuk V (Hoe men machtsposities moet besturen die vóór de verovering volgens eigen wetten leefden) tot zich te nemen. Maar dan nog, ze heeft drie draken gebaard en daar gaat ze de wereld mee rocken, daar kunnen zelfs de White Walkers of Machiavelli niks tegen inbrengen!

HBO Nederland zendt het derde seizoen van Game of Thrones vanaf aanstaande maandag om 20:30 uur uit.

Gastschrijver Paul Backus schrijft normaal gesproken voetbalanalyses en -achtergrondartikelen op paulbackus.nl. Lees hier zijn meest recente artikel.