Ik ben een vrolijk mens. Ik sta positief in de wereld, barst van de humor en beschouw mijn medemensen als vriendschappelijk, totdat het eventuele tegendeel bewezen is. Ik heb echter – afgezien van Michael Bay – één natuurlijke vijand. Hij heet Nigel Tomm, hij is een Amerikaans kunstenaar, en ik kwam hem een jaar of drie geleden op het spoor tijdens één van mijn zoektochten naar obscure films. Nigel Tomm is een fraudeur, een charlatan, een verschrikkelijke wolf in schaapskleren. Als u hem eens in het openbaar ziet, belt u dan ook gerust de politie.

Auteur: Martijn Kroese

Begin 2010 overleed op 91-jarige leeftijd J.D. Salinger, de Amerikaanse auteur die vooral bekend werd met zijn roman The Catcher in the Rye uit 1951. Ik las The Catcher in the Rye toen ik achttien was, op het balkon van een goedkope hotelkamer in het centrum van Barcelona. Het was laat op een broeierige zomeravond en hoewel ik aanvankelijk van plan was slechts een paar hoofdstukjes te lezen, belandde ik enkele uren later bij de slotzin. Ik was me ervan bewust dat ik iets speciaals gelezen had, iets magisch. Daar, op dat balkon in Barcelona, op die hete zomeravond, veranderde J.D. Salinger mijn leven. Ik was een kind en werd een volwassene. Al moet ik bekennen dat de meningen daarover nogal eens verdeeld blijken.

Salinger werd in 1951 in één klap wereldberoemd maar schuwde de buitenwereld. Hij haatte interviews, wilde niet praten over zijn werk en beschouwde zijn bekendheid als last. Hij schreef nog enkele korte verhalen en novella’s, maar trad in de jaren zestig terug uit de publiciteit. Hij zou tot zijn dood een kluizenaarsbestaan leiden ergens in een teruggetrokken huisje in de wildernis van New Hampshire. In 1980 gaf Salinger zijn laatste interview, en daarna hoorden we niets meer van hem. Tot hij in 2010 overleed. In de archieven van zijn huis zijn talloze ongepubliceerde manuscripten aangetroffen; decennia lang heeft Salinger doorgewerkt, maar nooit heeft hij de eer voor zijn talent opgestreken.

Het testament van J.D. Salinger was kort maar krachtig. Zijn spullen liet hij na aan een willekeurig familielid, die zich aan twee regels moest houden: geen van de manuscripten mocht ooit worden gepubliceerd, en niets uit zijn werk mocht ooit beschikbaar worden gesteld voor verfilmingen. Voor de rest interesseerde het hem geen zier wat er met zijn nalatenschap gebeurde.

Groot was mijn verbazing toen ik vlak na Salingers dood – je gaat naar aanleiding van zo’n gebeurtenis wat speuren op internet en komt eens wat tegen – een film met de titel The Catcher in the Rye op het spoor kwam. Had Salinger dan toch ooit toegegeven? Was hij gezwicht? Of was hij verraden door zijn erven?

In 2008 is er door de Amerikaanse filmproductiemaatschappij Remix Culture een zevental boekverfilmingen op de markt gebracht. Het woord ‘markt’ is hierbij bijna letterlijk op te vatten: de releases waren straight-to-dvd en allerminst voor bioscoopvertoning bedoeld. De verfilmde boeken waren uiteenlopend van aard: van Shakespeare’s Hamlet tot moderne werken als A Million Little Pieces (James Frey). En ja, dus ook The Catcher in the Rye, het meesterwerk van J.D. Salinger dat nooit, maar dan ook nooit verfilmd mocht worden. Wat was hier aan de hand?

Er is geen detective voor nodig om te ontdekken dat Remix Culture een farce is. Het bedrijf bestaat niet echt en heeft buiten de zeven verfilmingen nooit iets uitgebracht. De man achter de farce is Nigel Tomm, een Amerikaanse wiskundige die zichzelf een kunstenaar vindt. Hij heeft een voorliefde voor priemgetallen en heeft onlangs de negentiendelige romanreeks The Blah Story uitgebracht: negentien boeken die voornamelijk uit het woord ‘blah’ bestaan en die records voor langste woord (meer dan twee miljoen letters) en langste zin (zo’n veertienduizend woorden) in de Engelstalige literatuur hebben verbroken. The Blah Story is uitsluitend experimenteel en is dan ook volstrekt onleesbare literatuur. Verder commentaar laat ik over aan mijn collega Sophie.

Het gaat mij namelijk om die zeven films. U moet weten dat het geen films zijn. The Catcher in the Rye is een 75 minuten durende opname van een blauw scherm. Er gebeurt niets, er is niets te horen, slechts een continu blauw scherm. De zes andere films zijn opnames van een rood, groen, geel, paars, wit en turquoise scherm, variërend in lengte.

Nigel Tomm beweert over zijn eigen werk dat het absolute schoonheid in abstracte vorm is. Nigel Tomm verzekert ons ervan dat zijn verfilmingen de kijker de ruimte bieden om zelf creatief te zijn, dat hij de kunst openstelt voor iedereen. ‘Let your eyes judge the ultimate beauty’, stelt hij in het motto van één van zijn ‘films’.

Laat u niet misleiden door de charlatan Nigel Tomm. Zijn ‘film’ The Catcher in the Rye gaat niet om kunst, of om schoonheid, of om The Catcher in the Rye, of om J.D. Salinger. Het gaat allemaal alleen maar om Nigel Tomm. Tomm misbruikt de bekendheid van zeven literaire meesterwerken op werkelijk schandalige wijze om zijn eigen pseudo-kunst aan de man te kunnen brengen. Als het hem werkelijk om de schoonheid van de kunst te doen was, dan had hij op zijn hersendode opnames geen titels van beroemde boeken geplakt. En met zijn keuze voor de titel The Catcher in the Rye valt hij genadeloos door de mand: iedereen die daadwerkelijk begaan is met enige vorm van kunst, had geweten wie Salinger was, hoe zijn leven eruit zag en wat zijn laatste, zijn enige, wens was toen hij stierf.

Het heeft niet zo mogen zijn. Nigel Tomm heeft over de inmiddels dode rug van J.D. Salinger een misdaad begaan die ik onvergeeflijk acht. Zijn films staan nog altijd triomfantelijk beschikbaar op Nigel Tomms persoonlijke website; ook na Salingers dood danst hij vrolijk voort op diens graf. Nigel Tomm is geen kunstenaar, maar is een schandalige fraudeur.

De reden dat ik u dit vertel? Hieronder vindt u een foto van Nigel Tomm. Mocht u hem ooit eens tegenkomen, dan kunt u hem uitleggen waarom hij zo’n ongelooflijke eikel is. Ik vertrouw op u.

tppyc0yfqdn34fnvkq07