Dit keer op Incognitief een stuk dat iets anders is dan jullie lezers van mij gewend zijn. Normaliter doe ik maar al te graag alsof ik de wijsheid in pacht heb, maar eerlijk gezegd heb ik dat helemaal niet, nu niet tenminste. Ik wil jullie namelijk iets vragen, een kwestie voorleggen waar ik al maanden, zo niet jaren, mee worstel. Namelijk: wie leest er in hemelsnaam nog moderne streekromans?

Auteur: Sophie Dassen

De moderne streekroman, wat is dat en nog belangrijker: hoe kom ik hier in vredesnaam bij? Nu, al jarenlang verbaas ik me over het bestaansrecht van de jaarlijks terugkerende Vierdaagsethriller, dat een nogal groot ‘ding’ is onder een deel van het Nijmeegse lezerspubliek. Een thriller die gesitueerd is in Nijmegen tijdens de Vierdaagse en waarin een misdrijf wordt opgelost. Dit jaar heette de thriller Villa Gladiola, een zeer herkenbare referentie naar de Via Gladiola, zoals de St. Anna ieder jaar gedoopt wordt. Daarnaast kwam ik via mijn schoonfamilie een tijd terug een paar boeken onder ogen met onheilspellende namen als De Doornenburgse knopenmoord: het macabere doodsspel van een psychopaat. Het was er niet slechts één, het was een hele serie van thrillers en detectives die zich afspeelden in het altijd groene Lingewaard.

Zeg, Sophie, hoe kom je hier nu bij? In tegenstelling tot mijn collega’s Judith en Ricardo voor mij dit jaar geen Stakantie, maar een ouderwets gezellig tripje naar Ameland. Ergens in een boekwinkel op het eiland vond ik een boek dat meteen mijn aandacht trok: het had een volstrekt clichématige omslag met enge ogen en een vuurtoren: De toren als getuige door Thijs Visser.

Een romantische thriller (wat moet ik me daar bij voorstellen?) gesitueerd op Ameland, over een ‘horrordominee’ en uiteindelijk een brand en tal van ‘dramatische ontwikkelingen’. O boy. Nog interessanter: mijn oog viel op de voorganger van dezelfde schrijver, Terug naar de toren uit 2010. Destijds de absolute bestseller op het Waddeneiland. Al lijkt dat me niet zo moeilijk als je bedenkt dat Ameland welgeteld 3500 inwoners telt.

Eén ding is me opgevallen bij de moderne streekromans; het zijn eerder streekthrillers te noemen. Tegenwoordig moet alles namelijk maar een thriller zijn, want dat verkoopt. Zelfs 50 Shades of Grey heb ik wel eens aangeprezen gezien als een erotische thriller, en nu de term ’romantische thriller’. En ik was nog lang niet gewend aan het fenomeen ‘literaire thriller’. Net als het begrip ‘trilogie’, alles moet ook maar een trilogie zijn. Ik vrees dat De toren als getuige nog een opvolger krijgt en dat we dan kunnen spreken van De Amelandse Trilogie door Thijs Visser. Ik zie de Libris al overgebracht worden op de boot.

Streekromans werden vroeger met name op het platteland gelezen door huisvrouwen die graag iets lazen dat zich afspeelde in hun eigen omgeving. Met name romantische of ontroerende verhalen waren populair en de bibliotheek was de belangrijkste afnemer voor de schrijvers van deze boeken. Tegenwoordig leiden vrouwen een complexer leven en nemen ze geen genoegen meer met dergelijke verhalen versierd met aquareltekeningen en stoffen gele kaften. De ouderwetse streekroman heeft al decennialang te kampen met hevige concurrentie van de chicklits, romantische lectuur en thrillers.

Ik heb De toren als getuige niet gekocht, al heb ik de verleiding nauwelijks kunnen weerstaan. Ook Villa Gladiola heb ik aan mijn neus voorbij laten gaan, en dat terwijl ik vol trots in Nijmegen woon. Misschien leen ik ooit De Doornenburgse Knopenmoord van de oma van mijn vriend, misschien ook niet. Hoe nieuwsgierig ik ook ben, mijn snobisme weet het altijd te winnen: ik lees die boeken gewoon niet. Ik heb er geen zin in. Ik word moe van het begrip ‘thriller’ en een ‘romantische thriller’ snap ik al helemaal niet. En ik heb na een paar dagen vakantie met een obsessieve clean freak als gastvrouw van onze bed & breakfast weer even genoeg van Ameland en al helemaal van die vuurtoren.

Goed, ik lees ze dus niet, en ik verwacht dat veel lezers van Incognitief ze ook niet lezen. Waarom? Dat is mijn intuïtie, en die vertrouw ik meestal. Dus, bevrijd mij, en verlicht mij met jullie kennis: WIE leest deze streekthrillers? Wie? Behalve veel ouderen? Heeft serieus heel Ameland dat boek gelezen? En heel Doornenburg dat andere? Vertel het me! En vertel er meteen even bij waarom je ze zo leuk vindt, wie weet ben ik toch te overtuigen.

Zeg nooit nooit. En nu, terug naar de thriller!