Eind 2013 werd in de bioscoop waar ik zat aparte reclame vertoond. Waar normaal gesproken trailers van andere films te zien zijn, werd het publiek nu iets anders voorgeschoteld: een trailer voor een tv-serie. StartUp. Een hoop jonge, verliefde mensen, geschreeuw en een boze Daniël Boissevain. Voor het eerst zag ik een trailer van een Nederlandse tv-serie in de bioscoop. Inmiddels is StartUp (BNN) vier weken op televisie, maar zit het BNN-publiek wel te wachten op een dagelijkse serie?

Auteur: Lisa van Rens

Met een schuin oog op de kijkcijfers, durf ik best te stellen dat nog geen van mijn lezers al een aflevering van StartUp gezien heeft. Sterre start, samen met haar vader Bert, een verzamelpand voor jonge, startende ondernemers (ik hoef niet uit te leggen waar de naam van de serie vandaan komt, toch?). In totaal gaan er zo’n 15 jonge mensen wonen en werken in het pand. Volgens de aankondiging van BNN is StartUp ‘een verhaal over vrienden en vijanden, liefde en jaloezie, successen en tegenslagen. Een eigentijdse serie over kansen benutten, idealen nastreven, grenzen opzoeken en de uitdagingen die horen bij het ondernemerschap.’

Dat klinkt als een soap en dat vermoeden wordt de eerste vier weken bevestigd. De nadruk ligt in deze serie heel erg op de relaties tussen de mensen in het pand. Dat is eigenlijk de enige focus. Er is geen algeheel verhaal, geen doel waar de serie naartoe gaat. De hele setting riekt naar soap.

In de hele berichtgeving rondom StartUp is die term echter nog niet boven komen drijven. Waarom niet? Is de term ‘soap’ te oubollig voor het publiek dat BNN wil trekken? Heeft het een te sterke connotatie met series waarmee StartUp niet vergeleken wil worden? The Bold and the Beautiful, As the World Turns (r.i.p.) en Goede Tijden Slechte Tijden. Soapseries die al jaren lopen (in het geval van As the World Turns: liepen), goede kijkcijfers behalen, maar oorspronkelijk vooral gericht waren op huisvrouwen.

Nu is dat laatste bij Goede Tijden Slechte Tijden (de enige Nederlandse soap die nog wordt uitgezonden) wel wat veranderd. De cast werd vernieuwd, de verhaallijnen werden realistischer (het is al enige tijd geleden dat een dode uit het graf is opgestaan) en meer gericht op de jongere kijker (hallo homohuwelijk). Toch kan ik me voorstellen dat BNN StartUp geen soap wil noemen. Met dergelijke series als ‘voorgangers’ krijgt je serie toch al snel een wat stoffig imago. Een programma dat begint met een stoffig imago is gedoemd te mislukken.

Ook zonder dat stoffige imago heeft StartUp het lastig. Naar de eerste aflevering keken 105.000 mensen (en zo’n 46.500 online), maar de kijkcijfers zakten al snel in. Tussen de 30.000 en 50.000 mensen stemmen om half 8 af op Nederland 3. Daar zijn eenvoudige verklaringen voor te geven: het gat dat DWDD achterliet is lastig te vullen (ook Social Club, van 8 tot half 9 heeft het zwaar), met DWDD op Nederland 1 mis je sowieso al minstens een miljoen kijkers en het onverwacht succesvolle Utopia hengelt ook zo’n miljoen kijkers per avond binnen. De gemiddelde kijker van DWDD valt, met zijn 50 jaar, buiten de doelgroep van BNN. De kijkers van Utopia passen waarschijnlijk echter prima binnen de doelgroep van BNN.

Hoewel deze verklaringen gegrond zijn, lijkt dit niet de kern van het probleem. Er is meer aan de hand. Er is iets aan de hand dat niet specifiek met StartUp te maken heeft, maar wat een meer algemeen verschijnsel is. Zit de jonge televisiekijker nog wel te wachten op een daglijkse serie over de beslommeringen van ‘normale mensen’?

Het zou stompzinnig zijn om ‘de serie’ in het algemeen dood te verklaren en ook de meest succesvolle series draaien uiteindelijk om relaties tussen de personages. Het grote verschil met een soap is, dat de personages en hun problemen in die laatste vorm redelijk alledaags zijn, mensen moeten zich ermee kunnen identificeren. Dat lijkt tegenwoordig van ondergeschikt belang. Zijn we nog wel geïnteresseerd in persoonlijke relaties als er ondertussen geen grote machtsstrijd gaande is? Als er geen drugsimperium wordt opgebouwd? Willen we ons nog wel kunnen identificeren met mensen uit dramaseries?

Het lijkt er niet op. Tel daarbij op dat mensen tegenwoordig minder snel op een vaste tijd televisie kijken dan voorheen en je hebt de kern van het probleem van StartUp te pakken. Afleveringen zijn eenvoudig terug te kijken op internet, worden vergeten en voordat je het weet, ben je uit het verhaal en ben je de hele serie vergeten. Helemaal bij een soap, waar het tempo laag ligt. De tijd van de Nederlandse soap lijkt voorbij. Goede Tijden Slechte Tijden is de enige heer en meester.

Eind vorige week werd bekend dat BNN met een nieuwe reclamecampagne StartUp meer naamsbekendheid en meer dus meer kijkers wil geven. Of dat zal helpen is te betwijfelen. StartUp zal, als je het mij vraagt, geen lang leven beschoren zijn.

NB. Gisteravond zag ik voor het eerst de nieuwe reclame voor StartUp. Daarin wordt de serie wel een soap genoemd. Misschien zijn ze erachter dat enige herkenning voor de kijker toch noodzakelijk lijkt. Of misschien hebben ze stiekem dit stuk al gelezen (hoi NSA).