Op Incognitief staat het filmkatern de gehele maand februari in het teken van de Oscars. De beeldjes worden dit jaar op zondag 2 maart uitgereikt en dat zal wederom in meer dan twintig categorieën gebeuren. Genoeg aanleiding om uitgebreid vooruit te blikken op de kanshebbers, de films die het net niet gaan redden en de genomineerde acteurs en actrices. In dit derde deel aandacht voor de grote favoriet van dit jaar. Het is niet de vraag of, maar hoe veel Oscars deze film gaat winnen. Daarom vandaag: waarom 12 Years a Slave één van de belangrijkste films uit de wereldgeschiedenis kan worden.

Auteur: Martijn Kroese

In de winter van 2010 reisde ik per trein naar Chicago. Voordat die trein het centrum van de stad bereikt, begeef je je ongeveer drie kwartier in de buitenwijken. Het treinspoor is voor het grootste deel verhoogd gebouwd, waardoor je een goed uitzicht hebt op de arme, vrijwel volledig zwarte voorsteden van Chicago. Ergens tussen de uitgebrande auto’s en verpauperde huizen zag ik destijds een groot billboard van Barack Obama staan. Twee jaar daarvoor was Obama de eerste zwarte president van de Verenigde Staten geworden, maar inmiddels was wel duidelijk dat hij een belangrijk deel van zijn verkiezingsbeloften niet zou kunnen nakomen. En toch stond daar nog altijd dat billboard. Yes, we can. Tegen beter weten in.

article-2424697-1BE5507B000005DC-804_306x488Een jaar later kondigde regisseur Steve McQueen aan dat hij de memoires van ene Solomon Northup, getiteld Twelve Years a Slave, zou gaan verfilmen. Daarop werd wereldwijd eenduidig gereageerd: waarom was niemand anders eerder op dat idee gekomen? Solomon Northup was een zwarte Amerikaan die halverwege de negentiende eeuw als een vrij man in New York City woonde met zijn vrouw en kinderen. Op een kwade dag is hij ontvoerd en meegenomen naar het agrarische zuiden van de Verenigde Staten, waar hij onder dwang op een plantage moest werken. Van het ene op het andere moment was Solomon Northup niet langer een vrije Amerikaan, maar een slaaf die over geen enkel onderdeel van zijn eigen leven kon beslissen. Zijn gevangenschap zou twaalf jaar aanhouden; al die tijd hield hij een dagboek bij, dat naderhand werd uitgebracht onder de titel Twelve Years a Slave.

In de VS hebben de memoires van Solomon Northup dezelfde status die het dagboek van Anne Frank in Nederland heeft. Het is de meest complete getuigenverklaring van het Amerikaanse slavernijverleden dat vandaag de dag nog beschikbaar is. Het feit dat het gehele verhaal vanuit de eerste persoon is geschreven, geeft lezers een inzicht in het leven van een slaaf zoals geen enkel ander boek dat ooit heeft gekund.

Buiten Amerika zijn de memoires van Solomon Northup eigenlijk altijd volstrekt onbekend gebleven, en de enige passende reactie daarbij luidt: waarom? Waarom is dit verhaal niet wereldberoemd? Waarom noemen we Solomon Northup niet in één adem met Anne Frank? Steve McQueen brengt daar nu met de film 12 Years a Slave definitief verandering in.

Chiwetel-Ejiofor--12-Years-a-SlaveIn de film wordt Solomon Northup gespeeld door Chiwetel Ojiofor (American Gangster, Children of Men, Inside Man), die vorige week een BAFTA-award won voor die rol. Naast Ojiofor schittert Lupita Nyong’o (genomineerd voor beste vrouwelijke bijrol) als slavin op dezelfde plantage waar Northup zijn dagen slijt. Michael Fassbender en Benedict Cumberbatch zijn ingehuurd als plantagehouders en Brad Pitt wandelt rond als timmerman. Wie naar 12 Years A Slave kijkt, wordt al met al getrakteerd op het beste acteerwerk dat de internationale filmindustrie momenteel te bieden heeft.

Regisseur Steve McQueen staat bekend als een man die nooit de gemakkelijke weg kiest. Zijn debuutfilm Hunger (2007) verhaalde over de beroemde Ierse hongerstaker Bobby Sands en diens leven in de gevangenis. Met Shame (2011) vertelde McQueen het verhaal van Brandon, een New Yorkse seksverslaafde die langzaamaan zijn leven ten onder ziet gaan aan zijn verslaving. McQueen weet als geen ander hoe hij gecompliceerde, moeilijke personages en hun confrontaties met onvoorstelbaar lijden in beeld moet brengen. Met 12 Years a Slave doet hij daar nog een schepje bovenop.

12 Years a Slave heeft het in zich om één van de belangrijkste films aller tijden te worden. Als de Academy dit jaar ook maar iets zinnigs wil doen met de Oscaruitreikingen, dan doet men er goed aan deze film te belonen met de heilige drie-eenheid: beste film, beste regie en beste hoofdrolspeler. Steve McQueen zou in dat geval direct de eerste zwarte regisseur zijn die een Oscar wint.

Vanaf vandaag kunt u 12 Years a Slave in de bioscoop gaan zien. Als er maar één film is die u dit jaar op het witte doek gaat zien, laat het dan deze zijn, want dit zou zomaar eens de film kunnen worden die onze generatie zal definiëren. Het zou geweldig zijn als, in het jaar waarin we ook films als The Butler en Fruitvale Station hoge ogen zagen gooien, 12 Years a Slave alle belangrijke Oscars bij elkaar veegt. Dit is het jaar waarin de Amerikaanse filmindustrie ons zonder genade met de neus op de feiten drukt.

12-years-a-slave-2341180Rassenongelijkheid zal 12 Years a Slave niet oplossen, zoals eerder films als The Color Purple en Amistad dat ook niet deden. Maar wie over honderd jaar terugkijkt en moet bepalen welke film de meest zinnige bijdrage leverde aan het doen verdwijnen van verschillen tussen blank en zwart, die zal bij 12 Years a Slave uitkomen. In een oceaan van discussies en debatten is 12 Years a Slave als een rots in de branding. Deze film zal altijd geëerd worden en trots overeind blijven staan. Als een billboard tussen uitgebrande auto’s. Als een herinnering dat er, wat er ook gebeurt, altijd hoop blijft bestaan op een betere wereld. Een eerlijkere wereld. Yes, we can. Misschien niet nu in 2014, maar ooit kijken we terug op het verhaal van Solomon Northup en zullen we niet meer begrijpen dat de wereld ooit zo werkte.

12 Years a Slave is de belangrijkste film van de laatste twintig jaar. Het is nu aan de Academy om dat in te zien.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=vUQNjfhlREk]