Vorig jaar was een goed jaar voor televisie. Kijk maar naar mijn top-10 van 2013, waarin de nieuwe dramaseries Hannibal, Orphan Black, Rectify en Orange Is The New Black op respectievelijk de negende, achtste, vierde en tweede plaats terechtkwamen. Als liefhebber van goede en vernieuwende televisie zeg ik: hoezee! Maar tegelijkertijd vraag ik me af: waar blijft die nieuwe hitcomedy?

Auteur: Nils Hermans

De Amerikaanse televisie kent op dit moment maar één echt kijkcijferkanon, wat sitcoms betreft: The Big Bang Theory.  Na een eerste seizoen, waarin gemiddeld 8,3 miljoen Amerikanen naar Sheldon Cooper en zijn sociaal gemankeerde vrienden afstemden, is TBBT in zes seizoenen uitgegroeid tot een ware kijkcijferkolos. The Big Bang Theory was in het seizoen 2012-2013 het op twee na best bekeken programma in Amerika met gemiddeld ruim 18,5 miljoen kijkers per aflevering. TBBT moest alleen Monday Night Football, zeg maar de Studio Sport Eredivisie van Amerika, en NCIS voor zich dulden.

18,5 miljoen Amerikanen dus. Dat zijn er een hoop. Het is dan ook niet meer dan logisch dat zender CBS deze maand besloten heeft dat The Big Bang Theory nog drie jaar op televisie gaat zijn. De deal maakt Jim Parsons (Sheldon), Johnny Galecki (Leonard) en Kaley Cuoco (Penny) waarschijnlijk topverdieners op televisie. Het drietal gaat naar verluidt de komende drie seizoenen een half miljoen dollar per aflevering verdienen. (Daarmee komen ze trouwens nog lang niet in de buurt van Ashton Kutcher, die per aflevering Two and a Half Men maar liefst 750.000 dollar binnenhaalt.)

Een succesvolle comedy kan een ware melkkoe zijn voor alle betrokkenen. Comedy’s van een half uur zijn relatief gezien veel goedkoper om te produceren dan dramaseries van een uur. Vaak volstaat het om een stuk of vier sets te bouwen. Er hoeft bijna nooit buiten gefilmd te worden. Er zijn, vergeleken met een dramaserie, veel minder acteurs en technici nodig om een comedy te produceren.

Daar staat voor een productiemaatschappij een jarenlange stabiele inkomstenbron tegenover: er zijn namelijk nog steeds mafketels die elk seizoen The Big Bang Theory  op blu-ray willen hebben. Maar de grootste financiële klapper is het bereiken van de magische grens van 100 geproduceerde afleveringen: op dat moment wordt het voor zenders in binnen- en buitenland interessant om herhalingen van de serie aan te kopen.  Een aardig voorbeeld: vorig jaar betaalde een zender maar liefst 750 miljoen dollar voor het exclusieve recht om alle 25 seizoenen van The Simpsons te mogen streamen. Dat ‘exclusieve recht’ beslaat alleen maar het internetgedeelte, voor de rest zendt iedereen en zijn moeder herhalingen van The Simpsons op televisie uit. 

Het is zenders en productiemaatschappijen dan ook veel aan gelegen om de nieuwe The Big Bang Theory in huis te halen. Maar wat blijkt: een groot publiek voor een nieuwe sitcom is ver te zoeken. De nummer twee na The Big Bang Theory is op dit moment Modern Family, maar daarvan blijft het totaalaantal kijkers al drie jaar tussen de 11 en 12 miljoen hangen. Bovendien kijken er steeds meer 50+-ers naar Modern Family, en, sorry pap, deze mensen zijn voor adverteerders niet interessant.

Het is na The Big Bang Theory en Modern Family niet lang zoeken naar een niet al te oude comedy die als succes aangemerkt kan worden: die is er namelijk niet. Two Broke Girls, in Nederland uitgezonden door Veronica, knalde 2,5 jaar geleden Amerikaanse huishoudens in met 20 miljoen kijkers voor de eerste aflevering, maar mag inmiddels maar een gemiddelde 10 miljoen kijkers rekenen. Andere, ook in Nederland bekende comedy’s als New Girl (5,8 miljoen kijkers in het vorige seizoen), Mike & Molly (10 miljoen) en Community (3,6 miljoen) kunnen ook niet echt kijkcijferkanonnen genoemd worden.

Waar zijn alle comedyliefhebbers gebleven? Is het tijdperk van de sitcom, na een onbetwist hoogtepunt in de jaren ’90 (Frasier, Seinfeld, Friends, Everybody Loves Raymond) voorbij?

Een veel gebezigd bezwaar tegen sitcommoeheid is de lachband. Het publiek van nu zou geen lachband meer nodig hebben om te begrijpen wanneer een grap grappig is. Daar heeft The Big Bang Theory echter nooit last van gehad, en relatieve successen Mike & Molly en 2 Broke Girls zijn juist traditionele lachbandsitcoms. Daarnaast zou je dan hopen dat comedy’s die geen lachband gebruiken, wel succes zouden hebben. Nee dus; zie Community en andere comedy’s die vanwege een korte leefduur niet eens de moeite van het vermelden waard zijn.

Is het misschien omdat de comedy van nu eigenlijk helemaal niet meer grappig is? Waar successen uit het verleden als Seinfeld bekendstonden als comedy’s die daadwerkelijk het aantal grappen per minuut telden, zijn de comedy’s van nu eigenlijk helemaal geen comedy’s meer. Het zijn bitterzoete karakterverhalen geworden die, indien goed uitgevoerd, je weliswaar een goed gemoed bezorgen, maar je niet langer jankend van het lachen van de bank laten vallen. Of het moet Ron Swanson zijn die een banaan probeert te eten.

Toch proberen Amerikaanse zenders het ieder jaar opnieuw. Dit seizoen zijn de meest in het oog springende nieuwe comedy’s Brooklyn Nine-Nine (geproduceerd door het team achter Parks and Rec en met Andy Samberg) en het vooral door critici bejubelde maar ontzettend slecht bekeken Enlisted. Beide comedy’s zijn van het type bitterzoet karakterverhaal. Beide zijn ze geen verspilling van twintig minuten, maar ook geen reden om vloertapijten voor mijn bank te leggen.

Hebben we gewoon geen zin meer in comedy’s? Oordeel zelf en bekijk deze twee trailers van Brooklyn Nine Nine en Enlisted:

http://www.youtube.com/watch?v=NHV0yYkEzgc