Over een kleine maand kan heel cultuurbewust en salonfähig Nederland opgelucht ademhalen. Vanaf 20 juli mag elke zondagavond de televisie ruim drie uur aan voor Zomergasten. Om helemaal bij te zijn, hoeft even geen museum of toneelstuk bezocht te worden en geen boek gelezen. Televisie kijken met de gordijnen open en de dag erna snel de kranten en websites doorzoeken naar wat we er nou eigenlijk van moeten vinden. Van Zomergasten.

Auteur: Lisa van Rens

Elk jaar heeft de VPRO haar mediaspektakel: wie worden de zomergasten van dat jaar? Er worden namen genoemd, doorgestreept, toch weer opnieuw opgeschreven en elke zichzelf respecterende, zelfbenoemde televisie-expert heeft wel een mening over dit jaarlijks terugkerend fenomeen.

Fe•no•meen [het] 1 waarneembaar verschijnsel 2 uniek verschijnsel 3 buitengewoon persoon

We hebben hier wel degelijk met een fenomeen te maken. Het is waarneembaar (hallo, televisie), uniek (ik ken geen ander live-programma dat drie uur duurt) en het gaat over buitengewone personen. Meestal dan.

Ik neem me elk jaar voor om naar minstens twee afleveringen van Zomergasten te kijken. Vorig jaar was ik benieuwd naar Nelleke Noordervliet en Daan Roosegaarde, in 2012 naar Jolande Withuis en Adriaan van Dis en in 2011 naar Step Vaessen, Dick Swaab en Marc-Marie Huijbregts. Het is met deze voornemens hetzelfde als met mijn jaarlijkse voornemen om minder koffie te gaan drinken: na korte tijd val ik terug in het oude patroon. Zo kan het gebeuren dat ik nog nooit een aflevering van Zomergasten volledig heb bekeken.

Het begin is altijd hoopvol: met een kopje koffie zit ik voor de tv te wachten tot het spektakel begint. Wachten op de min of meer hoogoplopende discussie, op de onthulling, op onverwachte emotie. De elementen die het spannend maken, zitten echter nooit aan het begin van het gesprek. In het begin moeten interviewer en geïnterviewde nog aan elkaar wennen. Ze tasten de boel af. Beginnen met wat onschuldige koetjes en kalfjes-achtige vragen om erin te komen. Het wordt op z’n vroegst na pakweg 45 minuten echt een beetje interessant.

Die 45 minuten haal ik nooit. Al na een kwartier is bij mij de rek eruit. Ik ga nieuwe koffie halen en mis de helft van wat een ontzettend interessante zin lijkt. Het eerste fragment is saai of te gruwelijk om naar te kijken (ik kan niet zoveel hebben). De geïnterviewde heeft een trillende zenuw bij z’n ooglid (ik kan niet zoveel hebben).

Elk jaar opnieuw trap ik in dezelfde valkuil. Na een kwartier, twintig minuten, zap ik even weg naar iets anders. Een slechte film op RTL 8 of iets over veilingen op Discovery. Elke keer met de oprechte intentie om weer terug te keren naar Nederland 1. Wat ik ook altijd doe na maximaal een halfuur. Daar gaat het fout. Bij Zomergasten begint het dan net spannend te worden, maar ik ben uit het gesprek. Ik begrijp een verwijzing naar een eerder gestelde vraag of eerder vertelde anekdote niet. Heb het fragment gemist en snap daarom niet wat nou precies zo’n grote invloed heeft gehad op het leven van de geïnterviewde.

Dus geef ik het op, blijf de rest van de avond zielloos zappen tussen programma’s van mindere kwaliteit. Kom af en toe langs Nederland 1 om maar snel weer weg te zappen. Niets zo pijnlijk als het toegeven van een nieuwe nederlaag. De volgende dag speur ik de kranten, Twitter en de rest van internet af om te zien wat ik gemist heb en wat ik daarvan moet vinden.

Dit jaar moet het anders, mensen. Ik neem me bij dezen echt en oprecht voor om één aflevering van Zomergasten uit te spelen. Om het voor mezelf niet te moeilijk te maken, mag ik de film laten schieten (en valt het jullie op dat ik van twee naar één aflevering ben gegaan?). Maar dan moeten er natuurlijk wel interessante gasten zijn. Naar Wilfried de Jong kan ik gerust een hele avond kijken en luisteren, maar wie moet daar dan tegenover zitten? Of juist niet?

Ik doe een oproep aan de redactie van Zomergasten: helpt mij bij het volbrengen van deze taak en vraag in ieder geval:

  • Reinout Oerlemans – ik wil weleens weten wat die man nou echt beweegt. Waarom vond hij het altijd zo verschrikkelijk ‘Arnie’ genoemd te worden? En heeft hij Sterren springen echt zelf bedacht? Hoe geniaal zou het zijn als hij een fragment uit Goede tijden, slechte tijden laat zien?
  • Neelie Kroes – de enige Nederlandse politica die in Europa echt iets te zeggen heeft.
  • Joost de Vries – een van de meest getalenteerde jonge Nederlandse schrijvers.
  • Peter Dinklage – ja ik speel vals, er wordt in Zomergasten alleen Nederlands gepraat, maar ik wil heel graag van hem horen hoe het is om op je 42e als acteur bij het grote publiek door te breken. En ik hoor hem gewoon heel graag praten.

En alsjeblieft, alsjeblieft, alsjeblieft, alsjeblieft. Nodig de volgende mensen niet uit. Dan is de kans dat ik slaag sowieso verkeken.

  • Nico Dijkshoorn
  • Johan Derksen
  • Chantal Janzen

Nee, deze mensen behoeven geen toelichting. Bij voorbaat dank voor de medewerking.