Vanavond om 22.10 uur start op NPO1 een nieuwe reeks van Erica op Reis (MAX). Het programma waar Erica Terpstra de hele wereld over reist. Op de site van Omroep MAX valt te lezen dat Erica zich ‘met verwondering [laat] onderdompelen in de culturele gebruiken en rituelen van andere landen’. Zo ongeveer wat je van een reisprogramma verwacht dus. Waarom zou je, als je overduidelijk niet tot de doelgroep van Omroep MAX behoort, kijken naar dit zoveelste reisprogramma?

Auteur: Lisa van Rens

Afgelopen zomer trok een herhaling van Erica op Reis 1,2 miljoen kijkers. Tot zover het antwoord op de vraag waarom Omroep MAX een reisprogramma maakt, terwijl er al de nodige programma’s op tv zijn. Erica is een kijkcijferhit, bijna net zo’n grote als Heel Holland Bakt en Dokter Deen. Omroep MAX weet zijn doelgroep opvallend goed te bereiken.

Ik kan me zo voorstellen dat het bedienen van die doelgroep reden was voor MAX om met Erica op Reis te starten. Ja, er zijn al de nodige reisprogramma’s (3 op reis, RTL Travel, De Vliegende Hollanders, Ibiza Day & Night), die overigens niet allemaal al op televisie waren toen Erica op Reis in 2011 startte. Deze programma’s zijn zonder uitzondering gericht op jongeren. De doelgroep van Omroep MAX (op zijn eigen site heeft MAX het over: ‘mensen van vijftig jaar en ouder’, ik noem deze groep voor het gemak maar even ‘ouderen’) is over het algemeen niet geïnteresseerd in het nachtleven van Ibiza (Jack Spijkerman daargelaten) of de hotste clubs van Helsinki.

Erica Terpstra laat zien dat reizen niet alleen voor twentysomethings is. Geen geforceerd hippe, biologische restaurants met veganistische quinoashakes en sojaburgers. Nee, als Erica op reis gaat, eten we vlees bij de gaucho’s. Meer dan andere reisprogramma’s lijkt Erica op Reis ook bedoeld voor mensen die de reis zelf niet meer kunnen maken. Geen tips waar je naartoe moet als je zelf het betreffende land bezoekt, maar vooral mooie beelden en uitleg daarover: wat zien we? Waarom zien we dat? Wat gebeurt er nog meer?

Dat is natuurlijk allemaal leuk en aardig, maar waarom zouden twentysomethings als ondergetekende zich laten verleiden naar Erica op Reis te kijken? Ook het antwoord op deze vraag is simpel: Erica Terpstra. Het begint al met haar stem. Die horen we veel, want de voice-over heeft ze uiteraard zelf ingesproken. Aan manier van praten is te horen dat we hier met een ouder iemand van doen hebben. Vrij clichématige uitspraken als: ‘Zo gaat het nou eenmaal’, ‘Daarover straks meer’ en ‘Het afscheid is minstens net zo hartelijk als de ontvangst’, zouden je bij andere programma’s al snel doen wegzappen. Als Erica Terpstra het zegt, slik ik het als zoete koek. ‘Kom op Erica, zeg nog eens hoe prachtig dit fenomeen is,’ schreeuw ik bijna naar de tv.

Het wordt nog beter wanneer we Erica Terpstra in beeld zien. Veel mensen hebben een nogal chagrijnige gezichtsuitdrukking als hun gezicht in de ruststand staat (even tussendoor een tip voor mannen: houd alsjeblieft voor eens en altijd op met de openingszin ‘Kijk eens wat vrolijker’). Erica niet. Haar rustuitdrukking is blij, tevreden. Ze kijkt naar buiten en is misschien zo chagrijnig als de pest, omdat ze al 13 uur zonder plaspauze in een gammele bus zit, maar dat is niet aan haar gezicht af te lezen. Het zal je verrassen hoe prettig het is om 40 minuten lang te kijken naar iemand die een gelukkige uitstraling heeft.

Het hoogtepunt wordt bereikt zodra ‘we’ echt iets gaan doen. Dat kan vanalles zijn, als het maar met de lokale bevolking en hun gebruiken te maken heeft. Een spiritueel leider bezoeken, eten met een gaucho, het bijwonen van een begrafenis en (uiteraard) het bezoeken van een markt. Erica Terpstra doet het allemaal vol overgave en enthousiasme. Moet er een boottochtje gemaakt worden en heeft de lokale gids een fauteuil op de boot gemonteerd? Hup, daar gaat Erica op de boot. Moet er onderhandeld worden over de prijs van een varken? Erica doet het. En als ze na enkele minuten pijnlijk afdingen – in Engels en Nederlands: ‘No it’s too much. Hé man, kom op!’ – beseft dat het niks wordt, neemt ze haar verlies. ‘Oké, doe dan maar. Ik ben ook de slechtste onderhandelaar die er is.’ Bij andere programma’s zou dat stukje er wellicht uitgeknipt worden, omdat ze willen laten zien dat onderhandelen altijd werkt. Erica op Reis niet, we zien gewoon dat afdingen helemaal niet altijd werkt en dat je als toerist dus waarschijnlijk meer betaalt dan de lokale bevolking, al wordt dat niet met zo veel woorden gezegd.

Erica Terpstra

Het enthousiasme van Erica Terpstra is zo aanstekelijk dat het bijna belachelijk is. Die aanstekelijkheid had ze vroeger al, als je haar naast Willem-Alexander zag juichen bij een sportwedstrijd, en die heeft ze nog steeds. Van andere presentatoren zou je ook dit niet pikken: alles zó mooi en zó fantastisch vinden, dat kan toch helemaal niet? Niemand die altijd blij is, is geloofwaardig. Behalve Erica. Kijken naar Erica op Reis zorgt voor instant geluk.