Hij graait in de binnenzak van zijn driedelige maatpak en vist er een groen briefje van honderd euro uit. Plagend wappert-ie het boven zijn hoofd. “Wie wil dit geld?” Hij kijkt me aan, trekt zijn wenkbrauwen op en knikt. “Je hoeft er niets voor te doen, hoor. Het is van jou als je wil.” Een pluk van zijn plakkerige, peperkleurige haar valt op zijn voorhoofd. Hij heeft een spitse neus en zijn smalle mond krult in een grijns. Jort Kelder weet alles van het ‘grote geld’ en ‘snelle jongens’. Daarom presenteert hij De verleiding van het grote geld van AVRO/TROS, dat op Tweede Kerstdag wordt uitgezonden.

Auteur: Lotte van Rosmalen

Met een paar medestudenten ben ik bij de opnames van het televisieprogramma De verleiding van het grote geld. We nemen plaats tussen net geklede mensen, waarschijnlijk familie of vrienden van de gasten die zijn uitgenodigd: (ex-)miljonairs, klokkenluiders, ondernemers en advocaten. Op drie prominente plaatsen – bruine, leren fauteuils – nemen een oud-rechter, psychiater en de dominee van de Zuidas plaats: Frits Lauwaars, Bram Bakker en Ruben van Zwieten. Zij voorzien de tafelgesprekken tussen Kelder en zijn gasten vandaag van professioneel commentaar.

Kelder houdt het briefje van honderd euro als een soort spandoek boven zijn hoofd: “Wie wil?!” We kijken elkaar verbaasd aan. Je neemt toch niet zómaar geld aan van iemand? Daar móet wel iets achter zitten. We vertrouwen het niet. Kelder benadrukt nog even dat het niet ons belastinggeld is, maar dat het briefje uit zijn eigen portemonnee komt. Na een paar minuten steekt iemand zijn hand op en zoals beloofd krijgt hij het geld. Voor niets. Maar waarom? Bestaat dat echt: gratis geld?

Het programma begint met een fragment uit De Verleiders: de casanova’s van de vastgoedfraude, een theaterstuk dat een paar jaar geleden werd opgevoerd. De vastgoedhandelaren worden gespeeld door Pierre Bokma, George van Houts, Victor Löw, Tom de Ket en Leopold Witte. In het stuk, naar het boek van Vasco van der Boon en Gerben van der Marel, De vastgoedfraude, Miljoenenzwendel aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven, laten twee ondernemers zich verleiden door het grote bedrag dat ze wordt aangeboden. Halverwege de scène stopt het verhaal. Kelder keert zich tot het publiek: “Wat zouden jullie doen?”

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=xMdxIE9KFcA]

Fragment uit De Verleiders: de casanova’s van de vastgoedfraude

Aan tafel bij Kelder zitten onder meer de ondernemer Erik de Vlieger (55) en advocaat Gerard Spong (68). Ze bespreken hoe de ondernemingscultuur in elkaar zit. Het gesprek gaat over steekpenningen en fraude. De Vlieger is een opmerkelijke gast. Tien jaar geleden was hij de op zes na rijkste Amsterdammer met een vermogen van 125 miljoen euro. Daarna mislukken een aantal overnames en de problemen stapelen zich op. Hij komt in aanraking met justitie en krijgt enkele zware straffen opgelegd. Na het eigenlijk afgezworen te hebben, is hij sinds een jaar toch weer actief in de vastgoedsector. Later schuift ook bouwondernemer en klokkenluider Ad Bos (66) aan en het gesprek verandert: kun je tegen deze dominante ondernemingscultuur in gaan? Doordat Bos een schaduwboekhouding boven water bracht, werd er in 2002 een parlementaire enquête naar bouwfraude gestart. Bos verloor zijn baan, woonde een tijd met zijn vrouw in camper en werd twaalf jaar lang vervolgd vanwege zijn aandeel in het fraudeschandaal.

Voor mijn neus doemen serieuze gevallen van omkoping, fraude en corruptie op waar ik me nooit eerder in heb verdiept. De wereld van het grote geld rears its ugly head. Het briefje van honderd maakte iets in me los. Wat zou ik zelf eigenlijk doen? Ben ik nog wel zo moralistisch wanneer er miljoenen in het spel zijn? Stel dat Kelder in plaats van één, tien briefjes van honderd euro weggaf, had ik dan ook zo getwijfeld? Weersta ik de verleiding? Hoe lang zou ik het volhouden?

Terecht merkt Kelder (bijna teleurgesteld) op dat er zo weinig vrouwen betrokken zijn bij fraudezaken. Ho, wacht! Er komen natuurlijk massa’s vrouwen uit de prostitutie bij kijken want mooie vrouwen met lange benen zijn onlosmakelijk met deze vuile geldwolven verbonden. De alfamannetjes denken te weten dat vrouwen alleen maar groot geld ruiken wanneer ze piemels likken. Kelder vertelt dat de enige vrouw die in dit programma aan zijn tafel wilde komen zitten, een politica is van D66. Dat blijkt inderdaad. Helaas blijft ze een beetje hangen bij de standpunten van haar partij. Kelder: “Zijn vrouwen zoveel braver? Of plegen ze wel fraude maar doen ze dat een stuk slimmer waardoor het niet bekend is?”

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=OXxixdvV4CU]

Trailer uit De Verleiders: de casanova’s van de vastgoedfraude

Een kwal van een vent begint over zijn drie echtgenotes: “Joh, mijn eerste twee vrouwen… Kijk, je moet ze gewoon niet te veel geven. Telkens een beetje, weet je wel.” Echt goed luisteren naar de onzin die hij uitkraamde lukte me niet, omdat ik samen met mijn buurmeisje woest concludeer dat hij vrouwen denkt te temmen. De stemming slaat om. Wat gebeurt hier? Wat denkt hij wel niet?

Door een fout met de microfoon wordt het interviewtje rustig nog eens over gedaan. Ondertussen beginnen de aanwezige vrouwen te koken van binnen. “Maar behouden en bedachtzaam als we zijn”, zo beargumenteert een dame in het publiek, “laten we het gebeuren.” Iedereen denkt na over de volgende zet, waarmee de kwal voor eens en altijd op zijn plek gezet moet worden. Dan roept Pierre Bokma ineens om aandacht en hij neemt het heldhaftig op voor de vrouwen in de zaal. De wolven beginnen te lachen. Die Bokma! De Vlieger roept voldaan dat juist dít toch het punt dat ze maken over vrouwen bevestigt. Bokma moet het weer voor ze opnemen, hoor. Natuurlijk! En ik dacht nog wel dat Julien Blanc de enige was die de feminist in me naar boven haalde.

Na de uitzending razen we nog even door. We voelen ons klein en onervaren. Moet ik harder werken? World domination! Wil ik ook niet eigenlijk altijd meer voor minder? Of moeten we ons hier niks van aantrekken? En dat wat we doen, gewoon zo goed mogelijk doen (volgens de regeltjes)? Wij, drie vrouwen aan het begin van onze carrière, zijn heftig in discussie. Tot een oudere man, een kop kleiner dan mijn studiegenoten, voor ons stopt. Hij maakt een kleine buiging naar mijn buurmeisje met vuurrode krullen en zegt: “Wat een prachtige vrouw bent u.” Het is één van de ondernemers die is opgepakt, hij was bij de opnames, zo’n verschrikkelijk alfamannetje. Gadverdamme, wat een rotwereld.

In januari 2015 wordt de nieuwe voorstelling van De Verleiders gespeeld en op vrijdag 26 december wordt het televisieprogramma De verleiding van het grote geld uitgezonden om 22:00 uur op NPO2.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=0RJS6bolUX8]

Trailer nieuwe voorstelling: De Verleiders: door de bank genomen.