Enkele dagen geleden werd duidelijk dat de campagne #SaveOurBooks van de Amerikaanse thrillerauteur James Patterson jammerlijk leek te gaan mislukken. Pattersons vurige strijd voor het behoud van de leescultuur krijgt verdraaid weinig bijval. Patterson houdt dapper vol maar de conclusie is duidelijk: het kan de gemiddelde Amerikaan geen moer schelen wat er met boeken gebeurt, of wel?

Auteur: Sophie Dassen

#SaveOurBooks? In de Verenigde Staten heeft James Patterson, schrijver van wereldwijd bekende thrillers als de Alex Cross-serie, behoorlijk wat centen in zijn campagne gestoken die Het Boek moet redden. Volgens Patterson staat Amerika aan de rand van een afgrond: de burger leest veel te weinig en daardoor is de boekenwereld langzaam aan het verdwijnen. Sterker nog, symbolisch gezien worden boeken zelfs ‘verbrand’. Het arme boek wordt verpletterd door aartsvijand nummer 1: Het Internet.  Op zijn website heeft hij een pamflet geplaatst met wat voor vreselijks er zal gebeuren als er helemaal geen leescultuur meer is;  klassiekers als Moby Dick en The Catcher in the Rye zullen nooit meer worden geëvenaard.

Patterson dramatiseert dit behoorlijk (het blijft een Amerikaan) en spreekt zelfs van de ‘book burning’ en ‘saving the children’, want volgens de auteur kunnen veel kinderen hun school niet afmaken als ze niet genoeg lezen. Voor de visuele ondersteuning, hier het filmpje dat hij eind november heeft geplaatst op zijn Youtube-kanaal.

Ondanks dat Patterson zelf een van de best verkopende auteurs ter wereld is en een luttele 66.000 Twitterfollowers heeft, is dit schrijnende filmpje slechts 2600 keer bekeken. Wat volledig in lijn is met het succes van zijn campagne, wat zelfs een gigantische pagina met het angstaanjagende pamflet in The New York Times Book Review en in The Los Angeles Times nauwelijks kon helpen.

Patterson ziet slechts één oplossing voor dit gigantische probleem en die ligt bij de president. Patterson is eind november een petitie gestart met het doel het verzamelen van 100.000 handtekeningen om aan Obama te presenteren. Obama als redder van de leescultuur, hij moet van Patterson drie dingen doen om hét boek veilig te stellen: in het openbaar met een boek verschijnen (lezend of niet lezend), een boek kopen  in een onafhankelijke boekhandel én zijn zorgen uiten over de toenemende eenzaamheid van de Amerikaanse lezer. De actie die groots is opgezet lijkt jammerlijk te mislukken. Het doel is op 24 december 100.000 handtekeningen, maar tot nu toe zijn dit er net aan 5000.

Ook in Nederland klinken dergelijke geluiden, zo heeft Philip Huff zich uitgesproken voor de dreiging van de ‘ontlezing’ van Nederland. Volgens hem krimpt de boekenmarkt en zorgt het minder lezen uiteindelijk voor culturele verarming.

De dreigende geluiden laten mij mijn wenkbrauwen omhoogtrekken: waarom niet focussen op positieve initiatieven om de Nederlander of Amerikaan weer aan het lezen te krijgen in plaats van dit ‘waarschuwen’? Ik word er eerlijk gezegd een beetje moe dat ik telkens hoor dat de cultuur ‘verarmt’. Ik kom nog dagelijks zeer talentvolle, nieuwe auteurs tegen, zowel in Nederland als in de Verenigde Staten die op andere manieren dan de gebruikelijke zichzelf in het literaire landschap weten te plaatsen. Er bestaan in Nederland allerlei initiatieven die mensen stimuleren boeken te kopen of te lezen, zoals Nederland Leest, de NS-publieksprijs en natuurlijk de Boekenweek en Kinderboekenweek. Deze projecten daargelaten blijft er altijd een groot percentage mensen dat niet leest, net als dat er altijd mensen zijn die geen musea, filmhuizen of klassieke concerten bezoeken.

Bovendien vallen bij veel officiële verkoopcijfers de tweedehands boeken buiten boord, net als illegale downloads van ebooks of het feit dat veel mensen boeken en ebooks onderling uitwisselen. Ook auteurs die in eigen beheer of via onafhankelijke, kleinere uitgeverijen hun boeken uitbrengen en verkopen, vallen vaak niet binnen deze cijfers. Denk eens aan het succes van boekenmarkten als die in Deventer en dat van de jaarlijkse boekenbeurs in de Brabanthallen. Is de ontlezing nu echt zo’n dramatisch probleem of moeten we wellicht accepteren dat veel mensen gewoon niet van lezen houden, ondanks deze verwoede pogingen?

Patterson heeft nobele bedoelingen, maar ziet als oude rot veel over het hoofd en heeft totaal geen oog voor bijvoorbeeld de opkomende alternative literature die onder jongeren in zijn geliefde ‘Murica steeds populairder wordt. Obama kan de literatuur niet redden, de literatuur verandert gewoon, mede vanwege het internet. En dat is helemaal niet zo erg. Misschien moet Patterson een actie opstarten zoals Nederland Leest, maar dan met een boek van hemzelf. Of hij spendeert het geld dat hij aan zijn peperdure New York Times-advertentie heeft besteed om een jonge auteur uit te geven en te promoten. Eens zien wat er dan gebeurt.