Toen Scarlett Johansson op haar negentiende wereldfaam vergaarde met haar bijzondere hoofdrol in de film Lost in Translation, was één ding duidelijk: er was een toekomstige filmster in de maak. Exact tien jaar later blijkt dat vermoeden volkomen juist te zijn geweest. Middels hoofdrollen in films als The Prestige, The Avengers en Vicky Cristina Barcelona is Johansson uitgegroeid tot één van de belangrijkste actrices van haar generatie. Dit jaar werd ze dertig. Volgens sommigen een magische grens. Voor Johansson het startschot van een nieuw hoofdstuk. 2014 is het meest absurde jaar uit haar carrière geworden. We blikken terug.

Auteur: Martijn Kroese

Afgelopen februari fluisterde Scarlett ons wakker uit een welverdiende winterslaap. In het oneindig mooie Her, naast Gravity en 12 Years a Slave de belangrijkste kandidaat voor de Oscar voor beste film van het jaar, speelde ze een romantisch aangelegd computerbesturingssysteem. Nogmaals? Een romantisch aangelegd computerbesturingssysteem.

Joaquin Phoenix kruipt in Her in de huid van Theodore, een eenzame schrijver die ergens in de nabije toekomst leeft. De smartphone-verslaving is in deze toekomstige wereld dusdanig uit de klauwen gelopen dat een groot deel van de mensheid simpelweg alleen nog met zijn of haar eigen besturingssysteem omgaat. Vrienden, familie; het is allemaal overbodig geworden. In iedere elektronicazaak kun je ‘jouw’ besturingssysteem aanschaffen en helemaal naar je eigen wensen inrichten. En dat besturingssysteem vergezelt je op je privécomputer, je telefoon, je werkcomputer; overal. Niets staat een innige relatie tussen jou en je systeem nog in de weg.

Zo geschiedt tussen Theodore en Samantha, de naam die Theo aan zijn systeem geeft. Als stem van zijn systeem kiest hij de meest zwoele van alle honderden opties die bij de aanschaf zijn inbegrepen. En laat dat nu net de stem van Scarlett Johansson zijn. Ze kwam in Her geen seconde in beeld, ze was slechts aan haar stem te herkennen, maar het was voldoende: Scarlett Johansson was geweldig.

Rond Valentijnsdag mag Scarlett dan wellicht romantisch aangelegd zijn, in de zomer transformeert ze traditiegetrouw in een stoere superheldin. Is het geen Black Widow, dan wel Lucy, de eerste vrouw ter wereld die in de gelijknamige film onder invloed van een nieuwe drug 100% hersencapaciteit leert te gebruiken.

Een normaal mens, zo legt Morgan Freeman (de man die altijd gelijk heeft) ons vroeg in Lucy uit, gebruikt ongeveer 10% van zijn of haar hersencapaciteit. Als we een manier vinden om dat op te schroeven, zouden we als soort snel vooruitgang kunnen boeken. De manier blijkt even simpel als ordinair: je gewoon laten volpompen met rare, blauwe drugs. Hoofdpersonage Lucy belandt door een samenloop van omstandigheden in de onderwereld en krijgt te maken met een lelijke overdosis van het vreemde goedje. De persoon in wie ze vervolgens verandert, daar had Paul Jambers een heel seizoen mee kunnen vullen. Van arme studente naar onnavolgbare superheldin binnen een dag of twee: Lucy is geen meesterwerk, maar wel eindeloos vermakelijk. Zo zien we Scarlett het liefst.

Het werd oktober 2014, de maand waarin we Scarlett Johansson aantroffen in de meest opzienbarende rol die ze waarschijnlijk ooit zal spelen. In Under the Skin zien we haar dagenlang, nachtenlang met een wit bestelbusje rondrijden door de achterbuurten van Edinburgh. Scarlett lijkt op mannenjacht. Maar is ze wel echt op ‘jacht’?

Scarlett eet niet, lijkt geen emotie te kennen, heeft geen werk, doet eigenlijk niets wat een normaal mens doet. Ze rijdt slechts rond en opent haar raampje wanneer ze een nietsvermoedende, eenzame man ziet rondlopen. Ze spreekt ze aan en nodigt ze uit in haar busje. ‘Nietsvermoedend’ moet hierbij letterlijk worden genomen: dit zijn geen acteurs. Scarlett Johansson heeft daadwerkelijk met een busje door Edinburgh gereden om lukraak mannen te verleiden. Pas later hoorden ze dat ze in een film terecht waren gekomen.

under-the-skinScarlett woont in Under the Skin in een krot. Een bouwval. Een leegstaand pand dat aan alle kanten piept, kraakt en lekt. Ze lokt de mannen naar binnen. Binnen is het zwart. Niet donker, maar zwart. Ze kleedt zich uit. Laat de man tegenover zich ook zijn kleren uittrekken. En dan loopt ze weg, de duisternis in. De ene man na de andere volgt haar, maar stuk voor stuk worden ze verzwolgen in de eindeloze, zwarte diepte van haar krot.

En even later zit ze weer in haar busje, op weg naar een volgend slachtoffer. Scarlett Johanssons personage in Under the Skin heeft geen naam. Geen achtergrond. Geen motieven voor enige daad. En toch voelen we, als we langzaam richting de ontknoping kruipen, enige sympathie.

De laatste vijf minuten van Under the Skin zijn het vreemdste stukje film dat u dit jaar in de bioscoop heeft kunnen zien. Als we eenmaal onderhuids kunnen kijken bij Scarlett… dan berg je maar.