Het ziet er allemaal visueel geweldig uit in Spectre. Prachtige locaties (de IMAX-toegangsprijs meer dan waard!), prachtige Bondgirls, een energieke openingsscène en spetterende actie. Het is alleen jammer dat Spectre als Bondfilm een mislukking is.

Auteur: Nils Hermans

1. Veiligheid versus vrijheid… been there, done that

In Skyfall was de grote vraag: waarom een rokkenjagende, martinizuipende spion op pad sturen als je ook een computer het werk kunt laten doen? Heeft de wereld James Bond nog wel nodig? Blijkbaar wel, want aan het eind van de film werd Bond weer vrolijk op pad gestuurd. In Spectre gaat het min of meer om hetzelfde idee: het zijn niet de hackers en de computersystemen die een bedreiging vormen voor het 00-programma, maar drones en constante camerasurveillance, gepersonificeerd door de ambitieuze C (Andrew Scott, Moriarty uit Sherlock). C wil alle bewakingssystemen ter wereld samenvoegen tot een wereldwijd netwerk, want dan zijn we veilig van terroristen en zo.

En laten we dat verhaal nou niet alleen in de vorige Bondfilm, maar ook in recente blockbusters al hebben gezien. In The Dark Knight. In Captain America: The Winter Soldier. In Mission Impossible – Rogue Nation. Drie recente films die het eerder én beter deden. Als de thema’s dus niet fris zijn, dan moet het om de personages gaan. Helaas slaat Spectre ook daar de plank vol-le-dig mis,

2. Wat Casino Royale, Quantum of Solace en Skyfall in tien jaar hebben opgebouwd, doet Spectre teniet

Laat ik even vooropstellen: persoonlijk vind ik dat wandelende archetypen als James Bond helemaal geen origin story nodig hebben. Daniel Craigs Bond heeft dat wel en dat past in het huidige superheldentijdperk waarin iedere afzonderlijke karaktertrek van een filmpersonage teruggevoerd moet worden tot een uniek en bij voorkeur traumatisch moment in zijn verleden. Maar goed. Als je het dan doet… bouw het dan zorgvuldig op. En terwijl Spectre de culminatie moest worden van de Craig-versie van James Bond, heeft het juist de drie voorafgaande films tenietgedaan.

In Casino Royale, Craigs eerste, zagen we James Bond voordat hij James Bond was: roekeloos, emotioneel en met een klein woedeprobleem. Na de dood van Vesper Lynd reageerde hij zoals iedere man zou reageren als hij een vrouw als Eva Green zou kwijtraken: de emoties gaan de ijskast in. Hij is nu 007, met een license to kill maar wel met een apple to peel. Die appel schilt hij overigens in mispeer Quantum of Solace en over die film kunnen we beter zo min mogelijk zeggen. In Skyfall lijkt hij af te rekenen met zijn verleden als wees, maar daarbij wordt zijn laatst overgebleven vrouwelijke rolmodel M geslachtofferd.

In Spectre is Craig all-in als Bond: hij draagt de pakken, hij heeft de gadgets en hij drinkt zijn martini welbewust shaken, not stirred (in Casino Royale snauwde hij nog een barman af die hem om zijn voorkeur vroeg). Mooi. James Bond zoals we James Bond kennen, na drie films aan opbouw. Dat feest duurt ongeveer de helft van Spectre, totdat duidelijk wordt dat zijn verleden hem voor de zoveelste keer heeft achtervolgd, en op een manier die bijzonder ongeloofwaardig is omdat we drie jaar geleden bij Skyfall toch wel het idee hadden dat dit hoofdstuk gesloten was.

3. Waar is Waltzy?

Christoph Waltz is een acteur bij wie de chemie van het scherm spat. Je kunt Christoph Waltz de notulen van een algemene ledenvergadering van een kantklosvereniging geven en hij acteert zich de ballen uit de broek. Christoph Waltz kan in slaap vallen op een parkbankje in een gat in Oost-Groningen en critici van toonaangevende filmbladen zullen zijn acteerprestatie vijf sterren geven.

In Spectre heeft tweevoudig Oscarwinnaar Waltz precies drie scènes, waarin hij vanwege een dodelijk miskleunend script uiteindelijk overkomt als een jaloers jongetje. Waar ik bijna negen jaar na dato nog steeds de rillingen krijg van het bloedende oog van Mads Mikkelsens Le Chiffre en me nog steeds het geschifte Wildershaar van Javier Bardems Silva voor de geest kan halen, was ik Waltz’ Franz Oberhauser vrijwel meteen vergeten. En dat is onvergeeflijk in een film die doorlopend aan lijkt te geven dat Waltz’ personage de eindbaas aller eindbazen moet voorstellen.

Kortom: it’s a bloody shame

Spectre had Daniel Craigs triomfantelijke afscheid moeten worden. Natuurlijk staat hij officieel nog onder contract voor een laatste film, maar alles aan Spectre lijkt te seinen dat het voorbij is voor Craig: van de manier waarop teruggegrepen wordt naar de drie vorige films tot de manier waarop hij aan het einde van de film uitdrukkelijk afscheid lijkt te nemen van het publiek. Bovendien is Spectre Bond 24; het lijkt een ideaal moment om bij de jubileumfilm de volgende Bond te introduceren. Mede daarom viel Spectre me zo tegen: hoewel Craig zijn voor- en tegenstanders heeft, had hij een afscheidsfilm verdiend met wat frissere thema’s, een steviger script en een wat formidabeler eindbaas. Skyfall is een voorganger die moeilijk te overtreffen was, maar Spectre… was een bloody shame.