Ongeveer anderhalf jaar geleden treurde ik op deze site over de teloorgang van de comedy. Naast kijkcijferkanon The Big Bang Theory was er onder de nieuwe aanwas weinig soeps te vinden onder de sitcoms. Kwalitatief goede comedy’s als Brooklyn Nine-Nine en Enlisted leken maar niet door te breken. Sterker nog: de wereld leek wel comedymoe te zijn. Hoe zit dat anderhalf jaar later? 

Auteur: Nils Hermans

Het afgelopen anderhalve tv-seizoen zijn de succesvolle comedy’s als paddenstoelen uit de grond geschoten. Dat heeft natuurlijk verschillende oorzaken, maar de voornaamste: Hollywood heeft eindelijk door dat diversiteit bijdraagt aan kwaliteit.

Er is een diversiteitsrevolutie gaande in televisieland, en de sitcom is de vaandeldrager

Friends en Seinfeld waren revolutionaire comedy’s. Voor het eerst waren het niet de leden van een gezin of de hardwerkende collega’s op de werkvloer die de kern vormden van een sitcom, maar vrijgezelle New Yorkers die eigenlijk vooral in hun eigen flatjes, in koffiehuizen of in diners rondhingen. Waar deze sitcoms minder baanbrekend in waren? In het natuurgetrouw weergeven van smeltkroes New York. In de 180 afleveringen van Seinfeld zijn er maar 19 zwarte personages met dialoog te vinden en in 10 seizoenen Friends – 236 afleveringen – doken er een beschamende 24 zwarte personages op. Over dit pijnlijke feit is zelfs een liedje gemaakt.

Gelukkig hebben we sinds de avonturen van Ross en Rachel en Jerry en Elaine wel wat stappen gemaakt. Casts in zogenaamde workplace comedy’s als Brooklyn Nine-Nine zijn veel diverser geworden. De grappen ontstaan uit de personages of de situaties waarin ze zich bevinden, en worden niet gemaakt ten koste van de huidskleur die het personage toevallig heeft. En als dat al gebeurt, dan is het om een punt te illustreren. Zo wordt het verleden van politiecommandant Raymond Holt (Andre Braugher) in Brooklyn Nine-Nine constant als running gag gebruikt om te illustreren hoe het moet zijn geweest om als homoseksuele zwarte man carrière te maken in het politieapparaat van New York.

Ook op het gebied van de familiesitcom zijn stappen gemaakt. Twee van de succesvolste – en belangrijker nog: grappigste – comedy’s van het moment zijn Fresh Off The Boat en Black-ish, waarin respectievelijk een Chinees-Amerikaanse en een Afrikaans-Amerikaanse familie gevolgd wordt.

Fresh Off The Boat speelt in de jaren ’90 en is gebaseerd op de gelijknamige autobiografie van Eddie Huang. In de comedy verhuist de Chinees/Taiwanese familie Huang van de Chinese wijk in Washington naar het roomblanke Orlando, omdat vader Huang (Randall Park) daar een rete-Amerikaans biefstukrestaurant wil openen. Vader Louis is de grote najager van de Amerikaanse droom; moeder Jessica (Constance Wu) probeert de Chinese identiteit van het gezin te behouden. Ondertussen kan zoon Eddie (Hudson Yang) in tegenstelling tot zijn jongere broertjes maar moeilijk aarden als enige Aziatische jongen van de school; de enigen die zijn struggle begrijpen zijn zijn mede-outcasts van de gangstarap.

Waar de Huangs aan het begin staan van hun zoektocht naar de Amerikaanse droom, is de familie Johnson al een tijd op de goede weg. Vader André (Anthony Anderson) is de eerste zwarte onderdirecteur van een gelauwerd reclamekantoor. Moeder Rainbow (Tracee Ellis Ross), half blank, half zwart, is een chirurg. Het gaat de familie economisch en maatschappelijk voor de wind, maar vader André is bang dat de Johnsons hun zwarte roots verliezen. Ze zijn niet meer black, maar black-ish: op zijn werk wordt André aan het werk gezet om ‘urban’ (lees: zwarte) reclamecampagnes te verzinnen voor een blanke markt, zijn tienerdochter maakt zich meer druk om haar smartphone dan om het laten voortbestaan van de Afrikaans-Amerikaanse cultuur en hij moet zijn oudste zoon het universele blijk van waardering voor de vrouwenkont onder zwarte mannen leren:

Fresh Off The Boat en Black-ish laten zien dat Amerika op het gebied van diversiteit op televisie eindelijk in de 21e eeuw aan het aanbelanden is. Beide comedy’s zijn op dit moment redelijk succesvol en trekken steeds meer kijkers. Voor Black-ish was dat een reden om er in het tweede seizoen meteen met een gestrekt been in te vliegen; in de première ging het over de aloude vraag of zwarte mensen zelf het woord mogen zeggen of niet. Kanye West: voor al uw prangende maatschappelijke discussies.

Niet alleen raciale identiteit is een belangrijk thema in de huidige comedy’s, ook genderidentiteit en psychische gesteldheid spelen een belangrijke rol, waarbij soms de grenzen tussen comedy en drama vervagen. In Transparent zie je hoe de egocentrische leden van de lichtelijk ontspoorde familie Pfefferman gedwongen worden nader tot elkaar te komen wanneer vader Mort (Jeffrey Tambor) bekendmaakt verder door het leven te willen gaan als Maura. In het tweede seizoen van You’re The Worst (hier in Nederland te zien op Comedy Central) zie je wat er met een relatie kan gebeuren wanneer één van de geliefden aan klinische depressie lijdt. Zware materie? Jazeker. Nog steeds grappig? Oh, jawel.

https://www.youtube.com/watch?v=K3ozPQI6uLU

1,5 jaar na mijn constatering dat de dagen van de sitcom zijn geteld, blijkt maar weer dat ik er niks van begrijp. De comedy is terug. Als dit soort constateringen van 1,5 jaar terug uiteindelijk tot pareltjes als Fresh Off The Boat, Black-ish, Transparent en You’re The Worst leiden, dan praat ik graag vaker onzin.