Met de zomer in aantocht loopt elk zichzelf respecterend medium over van de zomertips: wat moeten we drinken, welke bands moeten we gaan zien, wat moeten we aan, waar moeten we op vakantie en wat moeten we daar lezen? De zomerleestips zijn een categorie apart. In de andere categorieën worden bloedserieuze tips gegeven. Zo kun je al geruime tijd niet meer aankomen met een weekje Ardennen als je indruk wilt maken op je vrienden. Maar de leestips, die moeten juist lekker luchtig zijn. Waarom zou je geen zwaar boek kunnen lezen op vakantie?

Strandboeken. Van die term lopen meer rillingen over m’n rug dan van de stortregen waar ik zojuist doorheen ben gefietst. Er worden over het algemeen boeken mee bedoeld waar je amper bij na hoeft te denken en waar je nauwelijks iets bij voelt. Het maakt niet uit als je afgeleid bent door die strakke Italiaanse billen die elke vijf minuten voorbij komen lopen, je leest zo weer verder waar je gebleven was. Terwijl je aan het lezen bent diepe gesprekken voeren over wat er die avond gegeten gaat worden, is vaak geen probleem. En een diagonaal gelezen pagina hier of daar is helemaal niet erg bij het gemiddelde strandboek.

Natuurlijk gun ik iedereen z’n ontspanning. De algemene tendens dat totale rust alleen te behalen is door een luchtig verhaal te lezen, stuit mij al een tijdje tegen de borst. Om maar even een vergelijking te maken met tv-series: ik kan ontzettend genieten van een aflevering Sex and the City op z’n tijd, maar dat betekent niet dat ik daarna meer ontspannen ben dan na het zien van een aflevering van The Americans of The Leftovers, om maar even twee series te noemen die wat zwaarder op de hand zijn.

De zomervakantie is wat mij betreft het ideale moment om wel aan dat zware, duistere boek te beginnen. Er is juist nu tijd genoeg om eens lekker diep in een verhaal te duiken. Wat luchtigere boeken zijn makkelijker op te pakken als je gewoon in het werkritme zit en al de hele dag druk bezig bent geweest. Dán kan een luchtig boek de ideale ontspanning zijn.

Juist als je al volledig ontspannen bent, in goed gezelschap, met een mooie omgeving of lekker weer, wat als het goed is het geval is als je op vakantie gaat lezen, kan het heerlijk zijn om je te verliezen in een boek waar je normaal gesproken niet aan toekomt, omdat het te zwaar op de maag ligt na een dag hard werken. Bovendien kan het een prima contrast zijn: de hoofdpersoon uit je boek maakt een zware depressie door, terwijl jij lekker op het strand ligt bij 30 graden.

Vergeet daarom alle tip-lijstjes die je tot nu toe hebt gelezen en vervang minstens één ‘strandboek’ uit je koffer door een boek dat niet standaard als vakantieboek wordt gezien. Ik zet hieronder alvast wat tips op een rij:

David Vann – Aarde

David Vann AardeAarde draait om de 22-jarige Galen Schumacher en de disfunctionele relatie met zijn moeder. Tijdens de stikhete zomer van 1985 worden de familiebanden (naast Galen en zijn moeder ook een tante, nicht en dementerende oma) danig op de proef gesteld. Niet in het minst omdat Galen langzaam maar zeker steeds obsessiever wordt. Alleen al het terugdenken aan Aarde geeft me een beklemmend gevoel. Met name de tweede helft van het boek, waarin de boel echt escaleert, zorgt ervoor dat je wat minder rustig in de zon kunt blijven liggen.

J.M. Coetzee – In ongenade

In ongenadeDe hoofdpersoon van In ongenade is niet heel sympathiek. Een man van gemiddelde leeftijd heeft niet zo’n positieve kijk op vrouwen en wordt vanwege een affaire verwijderd van de universiteit in Zuid-Afrika waar hij lesgeeft. Professor David Lurie vlucht naar de boerderij van zijn dochter Lucy. De biologische band blijkt al jaren niet meer erg sterk te zijn en op de afgelegen boerderij gebeurt het ergste dat Lurie (en de lezer) zich kan voorstellen. Waar in Aarde alles tot een grote ontploffing komt, blijft In ongenade veel onuitgesproken (letterlijk: Lucy wil nergens over praten). Bevalt In ongenade, lees dan ook eens Wachten op de barbaren van Coetzee. In ongenade is schitterend verfilmd als Disgrace, met John Malkovich.

George Orwell – 1984

1984Het is bijna een cliché om te zeggen, maar 1984 is nog steeds belachelijk actueel. In deze roman zien we de maatschappij door de ogen van Winston Smith. Een maatschappij waarin de Partij alleenheerser is en Big Brother alles ziet. Iedereen die ook maar enigszins afwijkt of zich verzet wordt vakkundig uit de weg geruimd. Lees dit boek en bedenk daarna, op je strandbedje, nog maar even op welke websites je je persoonsgegevens allemaal achterlaat.