Gisteren keek ik rond etenstijd (ongeveer 2,5 uur, thanks a lot Domino’s met je beroerde service) naar 1. FC Köln – RB Leipzig. RB Leipzig is zeer interessant, door hun spel, hun beleid en hun potentie. Waarom het ‘Rasenballsport-experiment’ zo boeiend is en moet slagen.

De FC bij Köln is gemakkelijk te ontcijferen: Football Club is wereldwijd de meest voorkomende afkorting in clubnamen. De RB bij Leipzig is wat lastiger te verklaren. Officieel staat het voor Rasenballsport (gazonbalsport, letterlijk vertaald), maar stiekem slaat het terug op de hoofdsponsor: het wereldberoemde Red Bull. Het miljardenbedrijf van Oostenrijker Dieter Mateschitz heeft, net als de grote baas, een bovengemiddelde interesse in sport. 

Red Bull en sport: een korte geschiedenis

Van origine is de marketing van Red Bull gericht op extreme sports. Naast persoonlijke sponsoring van skateboarders en motorcrossers organiseert Red Bull ook zelf allerhande sportevenementen: van stuntvliegen via vernieuwende wielrentijdritten tot downhill skating (op schaatsen steile ijshellingen af). Dat is allemaal leuk en aardig, maar je wil als multinational natuurlijk altijd meer. Sportsponsoring is de manier om je naamsbekendheid te vergroten.

Halverwege de jaren nul (2004-2006) bijt Red Bull zich vast in twee sporten: Formule 1 en voetbal. Mateschitz is de drijvende kracht achter deze beslissing. Als de excentrieke Oostenrijker iets doet, doet hij het goed. De twee sporten zijn wereldwijd het meest bekeken en hij ziet in beide sporten potentie voor werelddominantie.

In de Formule 1 lukt dit vrij aardig: Red Bull zet een wereldwijd talentenplan op, zodat ze zelf hun talenten kunnen opleiden. Via karts gaan de talenten naar lagere klassen. Bij satellietteam Toro Rosso kunnen ze daarna ervaring opdoen in de Formule 1, waarna het hoofdteam de vruchten plukt.

In 2010, 5 jaar na oprichting, wint Sebastian Vettel via deze route de eerste wereldtitel voor Red Bull. Er volgen nog drie kampioenschappen. Inmiddels rijdt Max Verstappen (ook via dezelfde route) voor het hoofdteam. Als hij wereldkampioen gaat worden in een Red Bull zou dat niet alleen mooi zijn voor de Nederlandse sport, maar ook voor Red Bulls strategie.

De satellietteams

Bij het voetbal gaat het wat moeizamer. Het eerste Red Bull-team, in Salzburg in het thuisland Oostenrijk, is erg succesvol in eigen land. In de elf seizoenen na oprichting wint Salzburg liefst zeven keer het landskampioenschap. Werelddominantie blijkt echter lastig. Toptalenten als Sadio Mané zijn lastig in Oostenrijk te houden, als je ze al ernaartoe krijgt. Soms maak je dan Ajax af (au…), maar dan houdt het wel op.

Het tweede team, New York Red Bulls in de VS, werd nog nooit kampioen, ondanks het op-een-na-hoogste budget in de competitie. De MLS blijkt lastiger te overwinnen dan gepland, maar in ieder geval doet Red Bull daar wel nog op het hoogste niveau mee. De Afrikaanse tak, gevestigd in Ghana, werd na zes succesloze jaren opgeslokt door de Ghanese Feyenoord Academy. De vierde club, Red Bull Brasil, is bezig aan een langzame klim uit de lagere divisies. Voordat zij kunnen concurreren met de grootste Braziliaanse clubs, zijn we echter jaren verder.

De reserveteams van deze clubs blijven wel talenten opleveren: Liefering in Oostenrijk en NY Red Bulls II doen het aardig. Er is echter één team waar al deze andere ploegen bij in dienst staan: Rasenballsport Leipzig.

RB Leipzigs bliksemstart

Mateschitz bedenkt dat een van zijn clubs in een groot Europees voetballand moest spelen. Dan is de kans op het walhalla, de Champions League, het grootst. De keuze valt op Duitsland: taalkundig en competitietechnisch interessant. De infrastructuur is beter dan in Spanje. Er is minder corruptie dan in Italië. Je hoeft minder vaak te promoveren dan in Engeland.

De keuze valt, mede dankzij Franz Beckenbauers advies, op Leipzig, een grote Oost-Duitse stad zonder bijpassende voetbalclub. De licentie van SSV Markranstädt, een miezerig vijfdedivisieclubje, wordt gekocht en Mateschitz kan aan de slag. De club begint in 2009 in de Oberliga, het vijfde niveau. Vanwege de Duitse regelgeving mag de naam van de sponsor niet in de clubnaam betrokken worden, waardoor het Rasenball-trucje wordt uitgehaald. Enigszins hypocriet, want bij bijvoorbeeld Bayer Leverkusen en Carl-Zeiss Jena kraait er geen haan naar.

Supportersgroeperingen door het hele land haten de club, vanaf het begin. Het succes zorgt voor nog meer antipathie. Koopt Red Bull hun succes? Daar houden mensen, en zeker Duitse supporters, niet van. De rivalen (Lokomotiv Leipzig en Sachsen Leipzig) verdwijnen al snel in de achteruitkijkspiegel en binnen vier jaar speelt RB Leipzig tussen de profs in de 3. Bundesliga. In de drie jaar die volgen, promoveren ze nog tweemaal. Dit seizoen, zeven jaar na oprichting in divisie 5, komen voor het eerst sinds 1994 de grootste clubs uit de Bundesliga naar Leipzig.

RB Leipzigs bliksemstart deel II

De eerste twee maanden op het hoogste niveau zijn veelbelovend. Leipzig staat op een zevende plek en er is nog niet verloren. Tegen CL-deelnemer Borussia Mönchengladbach wordt knap gelijk gespeeld en titelkandidaat Borussia Dortmund, dat menig team afslacht, wordt zelfs verslagen met 1-0. In de beker verliest Leipzig van Oost-Duitse rivaal Dynamo Dresden. De Dresdenaren haten RB Leipzig overigens zo, dat ze als protest geen fluitconcertje houden, maar een afgehakt stierenhoofd richting het veld gooien.

Bij veel clubs zou men spreken van een voetbalsprookje bij zo’n start, maar niet bij RB Leipzig. Te veel haat bij anderen, te veel ambitie bij henzelf. Mateschitz en consorten hebben grote plannen, namelijk. Ze hebben een groot budget, waardoor ze Schots toptalent Oliver Burke voor dertien miljoen kunnen oppikken. Spits Timo Werner, sinds gisteren de jongste speler met 100 Bundesliga-wedstrijden achter zijn naam, komt voor tien miljoen euro over. Naby Keita arriveert met nog twee spelers vanaf satellietteam RB Salzburg, waar Marcel Sabitzer en Massimo Bruno al eerder werden getest. Verder barst de selectie van jong Duits talent.

Die mogen trainen op een hypermodern trainingscomplex, waar de jeugd ook speelt. Voor meer dan dertig miljoen euro werd er groots ge- en verbouwd in Noord-Leipzig. Dat is niet zomaar ergens geld tegenaan smijten. Red Bull gelooft in duurzame groei van talent. Als je spelers (relatief) goedkoop inkoopt of zelf opleidt, heb je daar volgens de bedrijfsfilosofie op termijn meer aan dan honderd miljoen aan gearriveerde vedetten aankopen.

Rangnick en hasenhüttl: succes heet Ralf/Ralph

Al dat talent wordt overigens getraind door goed opgeleide jeugdtrainers, die belangrijk worden gemaakt. Ze krijgen veel vrijheid en ontvangen een salaris waar dat van de minder bedeelde Eredivisie-trainers bij verbleekt. Talent moet beloond worden, volgens Red Bull, op en naast het veld.

Dit gebeurt allemaal onder toeziend oog van Ralf Rangnick. Rangnick vergaarde in het verleden roem als trainer bij Schalke 04, VfB Stuttgart en Hoffenheim. Hij is het langst actief bij de laatste club, waarvan de situatie destijds erg op Leipzig leek: een ambitieuze voorzitter, een meteorisch snelle progressie door de lagere divisies en relatief eenvoudige consolidatie op het hoogste niveau. Rangnick analyseert ook wedstrijden op televisie en blijkt welbespraakt, intelligent en tactisch onderlegd.

Hij raakt in 2011 echter oververmoeid en stopt als trainer. Een jaar later gaat hij naar Leipzig als sportdirecteur. Daar leidt hij inmiddels vijf jaar de exercitie naar de top. In het vorige seizoen, 2015-2016, neemt Rangnick zelf de teugels in handen. Hij doet dit naar eigen zeggen bij gebrek aan beter. Velen zijn sceptisch: Rangnick zal wel weer op de voorgrond willen treden. RB Leipzig promoveert onder zijn leiding naar de Bundesliga en Rangnick doet wat hij beloofde, maar niemand dacht: hij zet een stap terug naar zijn oude functie en stelt Ralph Hasenhüttl aan.

Dat lijkt vooralsnog een goede zet. Rangnick stelt een uitstekende selectie samen door het al aanwezige talent te versterken met potentiële wereldtop. Hasenhüttl profileert zich als tactisch bekwame coach, een voortzetting van zijn geslaagde start bij clubs als VfR Aalen en FC Ingolstadt. Met die twee clubs presteert Hasenhüttl boven hun stand. Ingolstadt brengt hij, lichtjes gesteund door Audi-miljoenen, vanuit de kelder van de 2. Bundesliga naar de middenmoot van de 1. Bundesliga. Rangnick en RB Leipzig ruiken hun kans en nemen Hasenhüttl transfervrij over.

Waarom RB Leipzig moet slagen

Dat is direct een van de redenen waarom ik vind dat RB Leipzig succes verdient. Ze hebben weliswaar veel geld, maar investeren dat verstandig. Het uit de grond stampen van een trainingscomplex is een kwestie van put your money where your mouth is, een beleid waar veel grote clubs een voorbeeld aan kunnen nemen.

Daarnaast verdient de voormalige DDR een grote club. RB Leipzig pompt zoveel geld in de lokale economie dat er banen ontstaan. Het bedrijf organiseert ook nog veel sociale evenementen en zorgt ervoor dat de bevolking betrokken raakt bij de club.

Het allerbelangrijkste aan het succes van RB Leipzig is de potentie. De supportersaantallen groeien monsterachtig snel en er zijn plannen voor een nieuw stadion met 80.000 zitplekken. Als dat gerealiseerd wordt en het huidige beleid wordt gecontinueerd, is er eindelijk een club die Bayern München naar de kroon kan steken. Bayer Leverkusen, Borussia Dortmund, Schalke 04, Borussia Mönchengladbach en Wolfsburg hebben hun potentie nog niet waargemaakt, wellicht kunnen Die Bullen dat wel.

RB Leipzig kan de Bundesliga al agerend veranderen in het topsportparadijs dat de Premier League halsstarrig reactief bij elkaar probeert te kopen. Ze verdienen geen kleinzerig gefluit en gedoe, maar steun. Dat is wellicht een idylle in deze Against Modern Football-tijd, maar lijkt me het dromen waard.