“In Westworld hebben zelfs logo’s een diepere mening”. Met deze tweet hoopte de marketingafdeling van HBO kijkers te interesseren in de eerste aflevering van zijn nieuwe scifi/westernepos Westworld. Een tweet over logo’s, en niet over de cast, die toch echt uit namen als Anthony Hopkins, Ed Harris en Evan Rachel Wood bestaat. Niet de minsten. Toch meende HBO dat hun nieuwste miljoenenproject niet met namen, maar met mysterie aan de man gebracht moest worden. Op zich logisch, want Westworld lijkt bij vlagen precies op maat gemaakt om de door details geobsedeerde tv-kijker te bedienen. 

Geobsedeerde detectives

Een serie als Westworld wordt ook wel een Yarn Wall Show genoemd. De term zelf verwijst naar de prikborden, whiteboards en soms zelfs complete muren vol foto’s, draden, punaises, documenten en woest aangebrachte pijlen die geobsedeerde tv-detectives in hun kantoren of motelkamers hebben hangen. Yarn Wall-shows zijn tv-series waarvoor je tijdens het kijken zo onderhand een notitieblok bij de hand moet hebben, of op zijn minst een browser met tabbladen vol met recaps van alle voorgaande afleveringen. Yarnwallshows zijn tv-series waar tientallen podcasts over bestaan en die een bijzonder actieve Redditpagina vol fan theories hebben.
Westworld True Detective
Rust Cohle (Matthew McConaughey) voor zijn Yarn Wall in True Detective. (HBO)

Hoe alles in Westworld belangrijk kan zijn

Mr. Robot, True Detective, Game of Thrones en (in mindere mate) Breaking Bad zijn de meest recente succesvolle voorbeelden van yarnwallshows. Het zijn series die de kijker actief aanmoedigen om elke aflevering volledig te analyseren en te ontleden, om hun eigen theorieën rondom het plot of de personages te verzinnen (of die van het internet te lezen) en om elk stuk dialoog of iedere keus op het gebied van regie of montage op vijftien verschillende manieren te interpreteren. Iets simpels als een nasmeulende sigaret, of in het geval van Westworld, een bedrijfslogo op de achtergrond van een dialoogscène is niet zomaar een decorstuk. Over alles is nagedacht: van het soort knopen in het jasje van een personage tot de manier waarop verschillende scènes zich opvolgen. Het zijn allemaal potentiële hints, allemaal mogelijke delen van de puzzel.
Carrie Mathison (Claire Danes) en Saul Berenson (Mandy Patinkin) ruzieën over de juiste kleur textmarker in Homeland. (Showtime)

Westworld kijken? Huiswerk maken

Je hoeft trouwens niet compleet loco te gaan voor al die fantheorieën. Ongetwijfeld is Game of Thrones nog altijd leuk genoeg zonder de podcasts en recaps en wiki’s en boeken. Bloot, bloed en blasfemie blijven vermakelijk kijkvoer. En ook zonder bijna literatuurwetenschappelijke verhandelingen over de onbetrouwbare vertelinstantie is Mr. Robot must-see-tv, al was het maar vanwege de unieke regie en Rami Maleks betoverende interpretatie van een mensenschuwe, geesteszieke hacker. Het wordt wat lastiger als makers van de serie zo ver in de rabbit hole duiken dat de serie zonder bijsluiter zowat onvolgbaar wordt. Dat lijkt Westworld nu te overkomen. Aflevering acht in het bijzonder is vrijwel onmogelijk te ontcijferen zonder op het minst een actieve, bijna sceptische kijkhouding tijdens de voorgaande afleveringen.

Westworld Deadpool
Deadpool (2016) stak de draak (draad?) met het yarnwallcliché. (Screengrab)

Kijken we verkeerd?

Dan blijft nog de vraag: heurt het wel zo, op deze manier een tv-serie kijken, laat staan produceren? Je niet laten meevoeren door verrassingen in het verhaal? Je niet concentreren op geweldige acteerprestaties? De achtergrond niet bewonderen om het mooie shot, maar om te speuren naar details om het eigen gelijk te bewijzen? Het heeft toch iets klinisch, een verhaal dat verteld wordt om de kijker in sommige gevallen zelfs bewust op het verkeerde been te zetten. Wanneer je in seizoen 1 van Mr. Robot een enorme plottwist inbouwt, train je de kijker om in seizoen 2 meer van hetzelfde te verwachten. Die kijker zal dan wellicht minder geïnteresseerd zijn in de maatschappelijke thema’s die Mr. Robot-bedenker Sam Esmaïl wel degelijk aan de kaak wil stellen. Wanneer Walter White in Breaking Bad uit de klauwen van een drugsbaron ontsnapt op een manier die pas aan het einde van het seizoen aan de kijker uit de doeken gedaan wordt, is het dan heel raar dat we vervolgens dat hele seizoen gaan reconstrueren?
Westworld Breaking Bad
In Breaking Bad houdt Hank (Dean Norris) zijn crazy walls wat overzichtelijker. (AMC)

Easter eggs

Het zorgt er in ieder geval voor dat er rondom deze series altijd een (kleine?) groep rabiate fans zal hangen die zich compleet uitleven over de kleinste details. Ik kan me nog herinneren dat een Lost-kijker ergens in 2005 op de IMDb-forums de beroemde Lost-cijferreeks 4, 8, 15, 16, 23, 42 probeerde te analyseren. Die cijfers combineerde hij op allerlei wiskundige manieren en uiteindelijk meende hij te kunnen bewijzen dat ze het einde van de serie uitbeeldden. Daar had hij dagenlang aan gewerkt. Bleek uiteindelijk helemaal niets van waar te zijn. Natuurlijk niet, want een groepje gestreste tv-schrijvers met deadlines heeft helemaal geen tijd om easter eggs van deze categorie uit te werken.

Molly Solverson a
Molly Solverson (Allison Tolman) laat haar Crazy Detective Whiteboard zien in Fargo. (FX)

Hoe yarnwall-kijken contraproductief kan zijn

Dat is het grote gevaar van het yarnwall-kijken. Geobsedeerde kijkers nemen de uitdaging aan en bedenken hun eigen theorieën. Theorietje bedacht? De rest van het seizoen is het dan twijfelachtige clou’s verzamelen. Komt hun hypothese niet uit, dan geven ze de serie (onterecht) de schuld. Of, nog een graadje problematischer, ze passen die manier van tv-kijken toe op een serie die daar helemaal niet voor bedoeld is. Dat overkwam Matthew Weiner in het laatste seizoen van Mad Men, toen ‘speurders’ dachten dat achter  Don Drapers vrouw Megan een tragisch geheim schuilging. De theorie was dat Megan eigenlijk Sharon Tate heette, een actrice die uiteindelijk door seriemoordenaar Charles Manson vermoord zou worden. Niet dus. Want Mad Men is niet zo’n serie.

Sherlock Holmes (Benedict Cumberbatch) ijsbeert omdat het conspiracy-draad op is in Sherlock. (BBC)

Wen er maar aan: shows als Westworld blijven wel even

Westworld gaat overigens over een futuristisch park waarin niet van mensen te onderscheiden robots de attracties zijn. Rijke mensen kunnen zich er volledig en zonder ethische gevolgen uitleven. Het is de best bekeken première van HBO, sinds True Detective. De Yarn Wall-show is dus here to stay. Dat is eigenlijk mijn punt, maar misschien heb je de diepere niveaus in dit artikel al gevonden. Daarin zeg ik iets totaal anders.