Er zijn avonden dat je de strijd om de afstandsbediening verliest en gedoemd bent om te kijken naar programma’s waar je eigenlijk helemaal geen hol aan vindt. Zo kan het verkeren dat ik de afgelopen dagen iets vaker dan me lief is ben geconfronteerd met de programmering van zenders als MTV en TLC. Ach ja, eerlijk is eerlijk. Ik vermoed dat mijn verloofde de intro-tune van de Champions League ook niet meer aan kan horen. Meestal verschuil ik mezelf achter een boek of mijn laptop, maar toch kijk je stiekem met een half oog naar de mensen die voorbijkomen op het televisiescherm. En daar zit een hoop raar volk tussen.

Heel logisch natuurlijk, want naar doorsnee mensen kijken op televisie is stiekem toch wel heel erg saai (hallo eerste seizoen van Big Brother). Het wordt pas leuk als de mensen die gefilmd worden uitermate vrolijk, verdrietig, vies, mooi of anderszins extreem zijn. Mensen worden gereduceerd tot een karikatuur voor het televisieprogramma. Zo is elke nerd uit een programma als Beauty and the Nerd een slungelige jongen met een brilletje en puistjes die nog nooit een meisje in het echt heeft gezien. In de televisie wereld wordt zoiets een tv trope genoemd. Een tv trope is een herkenbaar en veel voorkomend element dat terugkeert in veel shows en films en bijna altijd hetzelfde is: the boy gets the girl, stoere mannen zijn gespierd, de dame in nood moet gered worden door een prins of in dit geval: de nerd kan niet met vrouwen omgaan, wordt niet beschouwd als knap en draagt een, brilletje en niet-modieuze kleding.

Deze trope wordt overtrokken tot in het irritante in The Beauty and the Nerd. In The Big Bang Theory, een programma in een format (comedyserie) dat is gebouwd rondom de meest clichématig tropen die je maar kunt bedenken worden de geeks nog minder nerderig uitgebeeld dan in deze serie. (Kijk eens een aflevering en kijk even rond op deze site en kijk hoeveel elementen je kunt terugvinden.) Het grootste verschil is echter dat The Beaty and the Nerd wordt gepresenteerd als reality tv en The Big Bang Theory als fictie. Waar de personages in de comedyserie kampen met alledaagse problemen die niet alleen nerds aangaan, worden de nerds in het reality programma tot een soort brabbelende karikatuur zodra er een mooie meid in beeld komt. De ‘werkelijkheid’ wordt zo echter dan echt gemaakt, terwijl de échte werkelijkheid laat zien dat mensen in alle soorten en maten en met allerlei verschillende persoonlijkheden kunnen genieten van dingen als Dungeons and Dragons, boeken van Stephen Hawking of het verzamelen van Star Warsspeelgoed.

Dit geldt natuurlijk niet alleen voor nerds, maar ook voor een heleboel andere groepen mensen. Elke mannelijke verkoopmedewerker uit Say Yes to the Dress is een overmatig flamboyante man met overdreven homoseksuele trekjes die zijn best doet om het cliché van Mr Humphries uit Are You Being Served? te overtreffen. Durven vrouwen geen ja tegen een jurk te zeggen als er een man bij staat naar wiens seksualiteit niet overdreven gehint wordt? Zijn er zo’n sterke vermoedens dat heteroseksuele mannen wijzen op de absurditeit van het praten tegen jurken, al dan niet voor de mooiste dag van je leven?

De programmering van TLC en MTV is een schoolvoorbeeld van wat filosoof Jean Baudrillard hyperrealiteit noemt. Dingen worden echter dan echt, ze gaan de realiteit ten boven, maar tegenlijkertijd is het moeilijk om te zien waar de grens tussen de realiteit en de hyperrealiteit ophoudt. En het is verrekte moeilijk om bij een reality show in te schatten wat nou echt is en wat niet. Natuurlijk zijn de mensen die in beeld komen echte mensen van vlees en bloed, maar in hoeverre is elke tienermoeder op MTV een alleenstaande vrouw die te kampen heeft met een ongezonde thuissituatie, een ex met het IQ van een bakje kwark, werkeloosheid, een instortend huis en een baby die ook nog eens een zeer discutabele naam heeft? Natuurlijk zijn er meer dan genoeg schrijnende voorbeelden te vinden waar zowel Obama als Trump zich voor zouden mogen schamen dat het mogelijk is in hun landje, maar volgens mij kun je bij elke aflevering van Teen Mum deze checklist bij de hand houden en helemaal afvinken.

Waarom worden deze cliché’s dan nog zo vaak gebruikt in reality tv? Zou dit aan het verwachtingspatroon van de kijker liggen dat ingewilligd moet worden? Maken deze cliche’s het gemakkelijker om de programma’s te volgen? Of misschien leuker? Ik heb geen idee, maar ik ben wel benieuwd hoe reality tv dan zou worden ontvangen. Tot die tijd houd ik het zelf bij de Champions League.