De kans is aanwezig dat het je éven ontgaan is: het Zeeuwse Kruiningen is in de ban van een misbruikrel in combinatie met een afluisterschandaal. Dit is het verhaal van een uienhandelaar die het aan de stok kreeg met een dominee, en hoe de hele wereld daar vervolgens over viel.

De zaak verdient even wat uitleg. In december 2016 levert uienhandelaar Henk Jansen commentaar op de voorganger in zijn kerk: dominee Bredeweg. Jansen is naast uienhandelaar ook diaken, wat betekent dat hij zorg draagt voor de armen, zieken en eenzamen in de gemeente Kruiningen. Diakenen brengen bezoekjes aan hulpbehoevende gemeenteleden en zorgen ervoor dat zij geholpen en gesteund worden. Dat kan in de vorm van een financiële bijdrage zijn, maar ook in de vorm van het opzetten van een bezoekregeling of door de andere kerkgangers op te roepen om een kaartje te sturen naar iemand die daar erg van op zou knappen. Daarnaast maakt een diaken deel uit van de kerkenraad: het bestuur van de kerkelijke gemeente. Hij (of zij, in sommige gemeenten) is iedere zondag in de kerk aanwezig en heeft daar een speciale plek. Kortom: een diaken heeft een nobele taak en wordt vaak ook gezien als een vertrouwenspersoon.

Zware straf

Diaken Henk Jansen heeft dus commentaar, en wel op het beleid van dominee Bredeweg, die op dat moment drie jaar in Kruiningen preekt. Volgens Jansen is het beleid van Bredeweg, dat hij omschrijft als een schrikbewind, niet in lijn met de Bijbel. Aangezien Bredeweg en Jansen het niet eens kunnen worden, stapt Jansen na 24 jaar trouwe dienst op. Niet veel later komt de dominee met een schokkend verhaal naar buiten: de getrouwde Jansen zou overspel hebben gepleegd, en wel met zijn nichtje. Hoewel Bredeweg geen bewijs heeft, zegt hij dat Jansen dit gerucht, bij confrontatie, zelf bevestigd heeft. Jansen ontkent echter alles, evenals zijn nichtje. Desalniettemin legt de kerk Jansen strafmaatregelen op: zo mag hij niet meer deelnemen aan het Heilig Avondmaal, een zware straf in de Gereformeerde Gemeente.

Jansen pikt deze (volgens eigen zeggen) valse beschuldigingen niet langer en zoekt het hogerop: hij schakelt de rechtbank in en eist dat de kerk stopt met de lastercampagne aan zijn adres. Dit is bijzonder, want dergelijke kwesties worden meestal binnen de muren van de eigen kerk opgelost. De rechtbank stelt Jansen in het gelijk en eist van de kerk dat de maatregelen worden opgeheven. Maar daarmee is de kous nog lang niet af: de natte ondergrond in Kruiningen begint nu pas echt een modderpoel te worden.

Blauw in de kerk

Zowel de dominee als Jansen heeft een grote achterban. Dit zorgt ervoor dat de gemeente langzaam in twee kampen wordt verdeeld: kamp Bredeweg en kamp Jansen. Eigenlijk is er ook nog een derde kamp: gemeenteleden die de soap met pijn in hun hart aanzien en dagelijks bidden voor terugkeer van de rust.

De bom barst als enkele weken geleden gemeenteleden uit kamp Bredeweg en kamp Jansen met elkaar op de vuist gaan. Dit heeft tot gevolg dat er agenten komen surveilleren tijdens een kerkdienst. Afgelopen week is er opnieuw stront aan de knikker: er wordt apparatuur aangetroffen onder de auto van dominee Bredeweg. Wat voor apparatuur is nog niet duidelijk; vermoedelijk gaat het om een GPS-apparaatje. ‘Maffiapraktijken’ noemt de advocaat van de dominee het.

Hypocriet

De zaak krijgt ineens landelijke aandacht en van Noord-Groningen tot Zuid-Limburg verkneukelt iedereen zich om die vechtende schaapjes van God. Hah! Daar gaan ze hoor, de dieners van het Woord. Nou nou nou. Misbruik, afluisteren: wat een stelletje hypocriete huichelaars zijn het toch. En al die gelovigen zijn hetzelfde hè! Op zondag met een uitgestreken gezicht naar de kerk en op maandag de banden van een ander lek steken. Let op m’n woorden. Zo zijn ze. Bah.

Daar begint de schoen te wringen. Natuurlijk slaat deze hele vertoning nergens op: de kerkenraad bestaat uit volwassen mannen die beter zouden moeten weten. De dominee had nooit deze beschuldiging naar buiten mogen brengen, behalve richting de (zeden)politie. Jansen stak zijn hoofd boven het maaiveld uit, maar de vraag is of hij dat op de meest efficiënte manier heeft gedaan. En ja, in een geloofsgemeenschap als in Kruiningen speelt ‘wat anderen van ons denken’ een grote rol. Maar het belachelijk maken van al die andere mensen die wél normaal doen en die vanwege hun geloofsovertuiging ongewenst bij deze rel betrokken zijn, of ze nu in Kruiningen wonen of ver daarbuiten, is al net zo hypocriet.

Ik kreeg van mijn zusje ooit een tegeltje met daarop de tekst ‘We never grow up, we just learn how to act in public’. We zijn allemaal kinderen die hebben geleerd hoe ze zich naar buiten toe moeten gedragen. En soms gaat dat wel eens mis.

Ik ken een arts die boos werd op zijn moeder toen ze zonnebrandcrèmeloos in de zon ging liggen, maar die zichzelf altijd vergeet in te smeren. Ik ken een brandveiligheidsexpert die geen rookmelders in zijn eigen huis heeft. Ik ken een team basisschooldocenten dat te laat kwam op een training, vervolgens niet tot stilte gemaand kon worden en stelselmatig alle suggesties van de trainer verwierp.

Niemand is roomser dan de Paus.