Gerjon Gijsbers, het literaire talent waar wij jaren geleden voor de zekerheid alvast onze naam aan verbonden, heeft zijn eerste roman uitgebracht. En wat voor één. Slim, humoristisch, verrassend: Scheuren in het canvas belooft wat voor de toekomst. 

De roman gaat over Luctor de Lamlendige, een student Nederlandse Taal en Letterkunde die zijn masterscriptie aan de wilgen hangt en in een distributiecentrum gaat werken. Of nou ja, gaat over: het zijn de zekerheden waaraan het verhaal plakt en soms ook weer loslaat. Luctor sleept zich door het leven en probeert zich te conformeren aan de regels die de maatschappij heeft opgelegd. Binnen de lijnen lopen en fluorescerende hesjes dragen, anders word je overreden door een hoogwerker.

Top 2000

Terwijl ik probeer te bedenken hoe ik Scheuren in het canvas recht kan doen in een artikel van ongeveer zeshonderd woorden galmt Paul de Leeuws ‘Ik heb je lief’ door de woonkamer. Het is eind december, dus Top 2000-tijd. Ik bedenk dat Luctor de Top 2000 vast verschrikkelijk zou vinden. Het democratisch samengestelde lijstje waarin Adele, Kensington en Guus Meeuwis torenhoge noteringen halen, staat in zijn ogen ongetwijfeld in relatie tot de ondergang van het meest stompzinnige ras dat de schepping ooit heeft voortgebracht. Tegelijkertijd zal het hem plezieren dat er drie nummers van het album Mellon Collie and the Infinite Sadness van The Smashing Pumpkins, zijn favoriete album, in de lijst staan. PJ Harvey, de Britse gitariste en singer-songwriter waar Luctor heimelijk verliefd op is, of was, ontbreekt helaas.

Op audiëntie bij het UWV

Scheuren in het canvas is treurig en tegelijkertijd ontzettend geestig. Luctor zegt weinig, maar denkt des te meer. Zijn intelligente observaties lopen niet altijd in het gelid met de keuzes die hij maakt, of misschien juist wel. Het boek bestaat uit drie delen: Rood, Geel en Blauw. In Rood besluit Luctor te stoppen met zijn studie en gaat hij op audiëntie bij het UWV. In Geel gaat hij aan de slag in een distributiecentrum en houdt hij zich staande in een wereld van stanleymessen, schadeformulieren en kantinekoffie. In Blauw wordt hij uit zijn huis gezet en luistert hij keer op keer naar Laura van Vincent Gallo, terwijl hij twee sigaretten rookt. Hij raakt zichzelf meer en meer kwijt, maar lijkt op de laatste bladzijde toch een soort van geluk te hebben gevonden.

 ‘Oi oi oi’, zei het kassameisje nu, ‘vind je het dan niet lekker, mannetje? Een lekker ijsje?’ Luctor keek naar haar naamplaatje. Godverdomme, nee Anne-Jet, vloekte hij inwendig, het mannetje heeft liever vieze ijsjes, mangosmaak overgoten met een laagje modder waar zelfs varkens zich niet in willen wassen, melk of puur naar voorkeur.’

Autobiografisch

De debuutroman van Gerjon is zwaar autobiografisch. Iedereen die rond 2010 Nederlands studeerde aan de Radboud Universiteit zal in het boek niet alleen kenmerken van de auteur, maar ook van de personages die zich op de zevende verdieping van het Erasmusgebouw ophielden herkennen. De hartelijke hoogleraar moderne letterkunde met de montuurloze bril bijvoorbeeld, en de docent negentiende-eeuwse letterkunde die geen genoeg kon krijgen van Multatuli. In gedachten loop je met Gerjon Luctor mee over de loopbrug van de bibliotheek naar de mensa, daal je af van de wenteltrap en dompel je je onder in het geroezemoes van de verveelde studenten.

Bewerken met een stanleymes

Dan tot slot het prachtige voorplat van Scheuren in het canvas. Geen titel, geen auteursnaam, geen logo van de uitgeverij. Slechts een weergave van het schilderij Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue III van de Amerikaanse kunstenaar Barnett Newman. Dit doek raakte in 1986 zwaar beschadigd nadat een verwarde bezoeker het bewerkte met een stanleymes. Na het lezen van Scheuren in het canvas vraag je je echter maar één ding af: sneed hij naar zich toe of van zich af? Je moet altijd van je af snijden. Altijd.

Scheuren in het canvas

Scheuren in het canvas verscheen bij Uitgeverij Fagus en kost €17,50. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel of via de website van Uitgeverij Fagus.